فلوكونازول

 فلوكونازول 200 ، 150 ، 100 

يادآوري:

• اين دارو براي درمان بيماري فعلي شما تجويز شده است. لذا از مصرف آن در موارد مشابه و يا توصيه به ديگران خودداري فرماييد.
• مصرف اين دارو تنها با نظر پزشك مجاز مي باشد.
• دوره درمان را تکمیل کنید
• چنانچه سئوال يا نكته مبهمي در مورد مصرف اين دارو بنظرتان رسيد، با پزشك يا داروساز خويش تماس بگيريد.

مكانيسم عمل

• فلوكونازول مهار كننده انتخابي سيتوكرومP-450 قارچی ميباشد. فلوکانوزال با اتصال به نیتروژن بازی (N3) گروه هیم 14-الفا-دی متیلاز باعث مهاراین انزیم و افزایش استرول در غشاء سلولی قارچها و در نتیجه تغیرات در نفوذ پذیری و نهایتا از بین رفتن انها میگردد.

موارد مصرف

• كانديديازيس واژينال.
• كانديد يازيس دهاني-حلقي و مري.
• مننژيت كريپتوكوكي.
• پيشگيري: فلوكونازول در كاهش ميزان عفونتهاي كانديدياز دربيمارانيكه تحت پيوند مغز استخوان قرار گرفته، شيمي درماني يا پرتودرماني ميشوندمورد استفاده قرار ميگيرد.

مقدار و نحوه مصرف

• بزرگسالان
• كانديديازيس واژن:200 میلی گرم از طريق خوراكي و بصورت يكبار در روز مصرف ميشود.
• كانديديازيس دهاني-حلقي:روز اول 200 میلی گرم از طريق خوراكي ، سپس روزانه 100 میلی گرم مصرف ميشود. به منظور كاهش احتمال عود درمان بايد حداقل تا 2 هفته ادامه يابد.
• كانديديازيس مري: روز اول 200 میلی گرم از طريق خوراكي ، سپس روزانه 100  میلی گرم مصرف ميشود. بيماران بايد بمدت حداقل 3 هفته درمان شده و حداقل تا 2 هفته بعد از رفع علائم مصرف دارورا ادامه دهند.
• كانديديازيس سيستميك:در مطالعات مختلف تا 400 میلی گرم در روز مورد استفاده قرار گرفته است.
• عفونتهاي ادراري و پريتونيت: در مطالعات مختلف 200-50 میلی گرم روزانه مورد استفاده قرار گرفته است.
• مننژيت كريپتوكوكي: روز اول 400 میلی گرم از طريق خوراكي، سپس روزانه 200 میلی گرم مصرف ميشود.ادامه درمان تا 12-10هفته بعد از منفي شدن كشت مايع مغزي-نخاعي توصيه ميشود.
• پيشگيري در بيمارانيكه تحت پيوند مغز استخوان قرار گرفته اند: مقدار مصرف توصيه شده 400 میلی گرم روزانه است.
• كودكان: از جدول زير جهت محاسبه مقدار مصرف اطفال استفاده نمائيد:  

  مقدار مصرف (روزانه) معادل فلوكونازول دركودكان در مقايسه با بزرگسالان
  كودكان	بزرگسالان
  3mg/kg	100mg
  6mg/kg	200mg
  12mg/kg	400mg

• نوزادان: نيمه عمر دارو در نوزادان نارس افزايش نشان ميدهد. در اين موارد، در دوهفته اول  بيمار همان مقدار مصرف كودكان بزرگتر را هر 72 ساعت يكبار دريافت مي نمايد. بعد از دو هفته اول، درمان بصورت يكبار در روز انجام ميشود.

موارد منع مصرف

• حساسيت به فلوكونازول يا هر كدام از مواد تشكيل دهنده.

موارد احتياط

• آسيب كبدي: مصرف فلوكونازول در موارد نادري با سميت شديد كبدي همراه بوده است.
• مشكلات پوستي: بيماران در موارد نادري از درمان دچار اختلالات پوسته ريزي  ميشوند.

مصرف در بارداري

• سازمان غذا وداروي ايالات متحده (FDA)، مصرف اين دارو را در حاملگي جزء گروه C  قرار داده است. بدين معني كه مطالعه در حيوان دلالت بر عوارض جانبي بر روي جنين دارد ولي مطالعه كافي در انسان انجام نشده است. در صورت لزوم مصرف اين دارو،  منافع آن میبایست بيش از عوارض ان باشد.

مصرف در شيردهي

• فلوكونازول در شير با غلظتي برابر با غلظت آن در پلاسما ترشح ميشود. از اينرو مصرف آن در دوران شيردهي توصيه نميشود.

تداخلات دارويي

• داروهائي مانند ريفامپين وسايمتيدين ممكن است اثر فلوكونازول را كاهش داده وهيدروكلروتيازيد اثرفلوكونازول را افزايش مي دهند.
• فلوكونازول ممكن است اثرداروهاي زير را بدلیل مهار سیتوکروم  افزايش دهد:
• بنزوديازپينها، بوسپيرون، كاربامازپين، سيزاپرايد، داروهاي ضد بارداري خوراكي، استاتين ها، كورتيكوستروئيدها، وارفارين، ضدافسردگيهاي سه حلقه اي، تئوفيلين، لوزارتان، فني توئين، هالوپريدول، سيكلوسپورين، آلفنتانيل، تاكروليموس، نيزولديپين، مهاركننده هاي پروتئاز، وين كريستين، زولپيدم، زيدوودين، تولترودين و سولفونيل اوره ها.

عوارض جانبي

• عوارض شناخته شده:در موارد نادري علائم نافيلاكسي(الرژیک) وآسيب شديد كبدي در ارتباط با فلوكونازول گزارش شده است.
• عوارض ناشناخته: تشنج (دستگاه عصبي مركزي)، اختلالات پوسته ريزي دهنده مانند سندرم استيون-جانسون، نكروزسمي اپيدرم وآلوپسي (پوستي)، لكوپني شامل نوتروپني و آگرانولوسيتوز، ترومبوسيتوپني (خوني/لنفاوي)، هيپركلسترولمي، هيپرتري گليسريدمي، هيپوكالمي (متابوليك).
• عوارض فلوكونازول در بيماران  HIVمثبت بيش از ساير بيماران مشاهده شده است، هر چند الگوي عوارض ايجاد شده يكسان نميباشد.

بیش مصرفی

• در اين موارد درمان بر اساس علائم مشاهده شده انجام میشود.

شرايط نگهداري

• در دماي زير 30 درجه سانتي گراد نگهداري شود.
• دور از رطوبت و نور نگهداري شود.
• دور از دسترس كودكان نگهداري شود.

علایم آنفولانزا در کودکان چیست؟

آنفولانزا عفونتی ویروسی است که بیشتر در فصل زمستان شایع است. آنفولانزا می تواند علایمی شبیه به سرماخوردگی معمولی داشته باشد ولی برخلاف سرماخوردگی آنفولانزا می تواند خطرناک باشد .

 

علایم آنفولانزا در کودکان چیست؟

 

 
علایم آنفولانزا عبارتند از تب ناگهانی و شدید که ممکن است تا ۴۱ درجه نیز بالا رود، گلو درد، سر درد، سرخی پوست و چشمها، درد در پشت و سایر ماهیجه ها و سرفه که معمولاً از نوع خشک می باشد. علایم آنفولانزا سریع بروز می کنند و در عرض چند ساعت حال کودک از خوب به بسیار بد تغییر می کند.

 

آنفولانزا در خردسالان می تواند همراه با اسهال و استفراغ باشد. تب ممکن است تا سه یا چهار روز به طول انجامد و پس از آن نیز کودک ضعیف شده و احساس خستگی می کند. این ضعیف شدن کودک را در برابر بیماری های دیگر نیز مستعدتر می کند.

 

ممکن است کودک دچار علایم ثانویه نیز شود. این بدان معناست که پس از چند روز که درجه حرارت او به حالت نرمال رسید، دوباره دچار تب شده و سرفه هایش شدیدتر و به صورت خلط دار در بیایند، همچنین عفونت چشم، تند شدن تنفس، سفتی گردن، ضعف شدید، خستگی و غش همه می توانند علایم ثانویۀ آنفولانزا باشند که این علایم بر اثر وجود آنفولانزای باکتریایی بوجود می آید. بدین معنا که آنفولانزا با ویروس شروع شده و سپس عفونت باکتریایی به آن می پیوندد.
 

 

عوامل بروز آنفولانزا در کودکان چیست؟

 

آنفولانزا در واقع عفونت دستگاه تنفسی است. این عفونت می تواند ریشۀ ویروسی و یا باکتریایی داشته باشد. ویروسهای آنفولانزای ( آ ) و ( ب ) بیماری را ایجادمی کنند.
ویروس نوع ( آ ) معمولاً عامل ایجاد کننده ی شیوع سالیانه ی آنفولانزا است. این ویروسها مدام در حال تغییر خود هستند و انواع جدیدی ایجاد می کنند که خصوصیات متفاوتی دارد.به همین دلیل ساختمان ویروس از سالی به سال دیگر تغییر می کند و واکسنها و حتی داروها برای اثر بخشی باید تغییر کنند.
 
 
.درمان آنفولانزا در کودکان چیست؟

 
 
درمان آنفولانزا بستگی به تشخیص نوع عامل بروز آن دارد. اگر آنفولانزا از نوع ویروسی باشد بهترین در مان همان مراقبتهای خانگی است. برای کاهش تب و درد در کودک می توانید از استامینوفن و یا پاراستامول استفاده کنید.
هیچگاه از آسپرین برای درمان کودک مبتلا به آنفولانزا استفاده نکنید زیرا برخی از محققان سندرم رای را به مصرف آسپرین در زمان آنفولانزا ربط داده اند.

 

کودکتان را تشویق کنید که تا حد امکان استراحت کرده و از فعالیت زیاد خودداری کند.
همچنین نوشیدن مایعات زیاد شامل آب و آب میوه به برطرف شدن آنفولانزا کمک می کند.
زمانی که آنفولانزا ریشۀ باکتریایی داشته باشد به درمان پزشکی نیاز است. درمان پزشکی شامل کشت، آزمایش خون، تجویز آنتی بیوتین و در موارد حاد بستری در بیمارستان می باشد.

 

 

روشهای پیشگیری آنفولانزا در کودکان چیست؟

 
با تزریق واکسن به صورت هر ساله، می توان از ابتلا به آنفولانزا پیشگیری کرد. ولی از آنجا که تنها در موارد نادر علایم و عوارض آنفولانزا وخیم و جدی می باشد، بسیاری از پزشکان معتقدند تنها کودمانی که در شرایط پر ریسک قرار دارند در مقابل آنفولانزا واکسینه شوند.

 

شرایط پر ریسک یا پر خطر عبارتند از: بیماری های قلبی مادر زادی، روماتیسم قلبی، آسم، سل، بیماری های مزمن دستگاه تنفسی و دیابت

عوارض داروهای کورتونی

عوارض داروهای کورتونی به میزان و مدت مصرف آنها بستگی دارد. هرچه مقدار و مدت درمان بیشتر باشد عوارض آن بیشتر خواهد بود . عوارض این داروها را باید زمانی مدنظر داشت که به ‌صورت خودسرانه استفاده شود، مثلا بعضی افراد برای افزایش وزن از ترکیبات کورتون‌ دار استفاده می ‌کنند که این داروها در آن ها باعث احتباس آب و نمک در بدن شده و در نتیجه افزایش وزن را موجب می ‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، مصرف خودسرانه داروهای کورتونی باعث افزایش فشار خون، سرکوب تولید کورتون طبیعی در بدن و بروز عوارض استخوانی و در بیماران دیابتی باعث افزایش قند خون می ‌شود.

داروهای کورتونی تعداد زیادی از داروها را شامل می شود  و  پردنیزولون ، بتامتازون ، دگزامتازون ، متیل پردنیزولون ، تریامسینولون ، هیدروکورتیزون و کلوبتازول همه از انواع کورتون‌ها هستند.

موارد بی‌شماری از کاربرد این داروها در درمان درازمدت بیماری‌ها وجود دارد که قابل جایگزینی با هیچ داروی دیگری نیستند و به دلیل خاصیت تضعیف ایمنی کورتون‌ها استفاده وسیع از این داروها برای درمان بیماری‌های خود ایمنی صورت می‌گیرد.

به عنوان مثال برای درمان روماتیسم مفصلی ، انواعی از بیماری‌های کلیوی، نوعی از هپاتیت که هپاتیت خودایمنی نامیده می‌شود و انواعی از بیماری‌های پوستی مزمن استفاده از کورتون به مدت طولانی کاربرد دارد.

درمان بیماری کرون که یک بیماری روده‌ای است و بیماری ام‌اس نیز در مراحل مختلف با کورتون‌ها صورت می‌گیرد.

درمان طولانی مدت با کورتون اگرچه باعث رهایی بیمار از درد و رنج بیماری می‌شود، اما منجر به وابستگی و ایجاد عوارض متعدد می‌شود.

برای فرار از این مشکل بزرگ اکنون شکل‌هایی از این دارو طراحی شده است که به صورت متمرکز روی قسمت خاصی تاثیر می‌گذارد و به این ترتیب با مقادیر کم اثرات خوب و موثری ایجاد می‌شود و عوارض به حداقل می‌رسند.

اسپری‌های تنفسی مثال خوبی برای این فرم دارو هستند. اسپری بکلومتازون و فلوتیکازون در حال حاضر اساس درمان درازمدت آسم هستند و خوشبختانه عوارض بسیار کمی دارند. اسپری بینی این داروها نیز موجود است که با کمترین عارضه در درمان حساسیت‌های فصلی به کار می‌روند.

در مورد بیماری‌های مفصلی نیز در صورتی که مصرف دارو لازم باشد، تزریق داخل مفصل موثرتر و با عارضه کمتری همراه است. اخیرا انواعی از کورتون موضعی به شکل انما برای درمان بیماری‌های روده‌ای نیز به بازار عرضه شده است.

۱- پوکی استخوان : کورتون مانع فعالیت سلولهایی میشود که در استخوان سازی و رسوب کلسیم در استخوانها نقش دارند . از سوی دیگر از جذب کلسیم در روده جلوگیری می کند . در نتیجه کلسیم از استخوانها برداشته میشود و به درون خون راه می یابد . این دو فرایند موجب پوکی استخوان میشود . در افرادی که از این داروها استفاده میکنند لازم است برای پیشگیری از بروز عوارض ، مصرف لبنیات در رژیم غذایی وجود داشته باشد و در صورت نیاز از مکمل های کلسیم هم استفاده شود .
۲- چاقی : افزایش بی رویه اشتها از دیگر عارضه های جانبی کورتون است و به همین دلیل به کسانیکه تحت درمان با کورتون قرار دارند توصیه میشود که غذاهای کم کالری مصرف کنند
۳- تورم : کورتونها اغلب موجب دفع پتاسیم و جذب سدیم میشود . مصرف نمک سدیم در این بیماران میتواند موجب تورم شدید شود . رژیم غذایی چنین فردی باید در حد امکان بدون نمک طعام باشد
۴- مشکلات چشمی : مصرف طولانی کورتون شانس ابتلا به آب مروارید و گلوکوم ( آب سیاه ) را نیز زیاد میکند .
۵- اختلال حافظه : مطالعات جدید نشان داده است با مصرف کورتون فعالیتهای مربوط به حافظه دراز مدت مانند استعداد یادگیری ، یادآوری سریع و یادآوری با تاخیر کاهش می یابد . بیشتر این فعالیتها در طول ده روز بعد از قطع دارو به حالت اول برمیگردد . اگر چه زمان بیشتری بطول می انجامد تا یادآوری سریع به حالت عادی برگردد .
۶- قرمزی پوست : استفاده از پمادهای حاوی کورتون شاید به سرعت التهابات پوستی را درمان کند . اما استفاده طولانی از آن موجب قرمزی پوست میشود . استفاده طولانی مدت از کورتون باعث نازک شدن پوست و گشاد شدن رگهای زیر پوست میشود که پیامد آن قرمزی پوست است .
۷- یکی از عوارض استفاده زیاد از کورتونها افزایش میزان چربی است . این حالت بعلاوه تورم بدن باعث پُف کردن فرد شده و علامتی بنام صورت ماه ایجاد میکند . البته صورت از لحاظ زیبایی مثل ماه نمیشود بلکه مثل ماه گرد میشود .
۸- استفاده مکرر از کورتون باعث تحلیل رفتن عضلات میشود . به دلیل تخریب پروتئین های بدن ، پروتئین غذایی فرد باید حتی الامکان بالا باشد
۹- استفاده از مقادیر بالای کورتون موجب افزایش احتمال نوع خاصی از بی نظمی ضربان قلب ، که یکی از عوامل اصلی سکته مغزی است ، میشود .
۱۰- علاوه بر اینها استفاده از کورتون میتواند موجب سردرد ، سرگیجه ، عصبانیت ، افسردگی ، هیجان پذیری ، اختلال خواب ، جوش غرور ، رشد موهای زائد ، ناراحتی معده ، افزایش فشار خون ، تاخیر در بهبودی بیماریهای عفونی و زخم ها ، درد یا ضعف عضلانی ، افزایش تعریق ، تشنگی شدید ، کبودشدگی غیر طبیعی و اختلال در قاعدگی زنان نیز بشود .

همچنین استفاده طولانی مدت از استروییدها (کورتون) به اشکال گوناگون تزریقی ، خوراکی و حتی نوع جلدی ، خطر بروزآب سیاه (گلوکوم) را افزایش می‌دهند.

برای کاهش عوارض ناخواسته داروهای کورتونی لازم است موارد زیر را رعایت نمایید :

۱-  به هیچ وجه کورتون نباید به طور ناگهانى قطع شود و کاهش میزان آن و قطع  آن باید تحت نظر پزشک انجام شود .

۲-  به هنگام روبروشدن  با استرس هاى شدید و پیش از جراحى هاى کوچک یا بزرگ ، موضوع را به آگاهى پزشک خود برسانید  تا به طور موقت میزان کاربرد  دارو را افزایش دهد .

۳-  ازآنجا که کورتون میتواند باعث پوکى استخوان گردد،  به ویژه در روزهاى نخست کاربرد آن ، بنابراین براى پیشگیرى از پوکى استخوان موارد زیر پیشنهاد میشود :

 ·  مصرف کلسیم به میزان ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلى گرم روزانه(یک لیوان شیرمعادل ۳۰۰ میلى گرم کلسیم دارد ) بیماران لوپوس با درگیرى کلیه و ازدیاد فشارخون در مورد مصرف لبنیات با پزشک معالج خود مشورت نمایند.      
  · مصرف ویتامین D ( دى ) تحت نظر پزشک معالج

·  انجام ورزش منظم به ویژه پیاده روى

·  داشتن  رژیم غذائى کم نمک

 ·  استفاده از داروهاى ضد پوکى استخوان به صورت پیشگیرانه با تجویز و   تحت نظر پزشک معالج
۴-  مصرف کورتون میتواند افزایش چربى هاى خون را درپى داشته باشد ، بنابراین براى کاهش این پیامد ناخواسته پیشنهاد  میشود :

·   داشتن  رژیم غذائى کم چرب

·  اندازه گیرى وکنترل کردن چربى خون در ابتداى مصرف کورتون و   سپس هر یک سال

۵-  مصرف کورتون میتواند باعث افزایش قند خون شود بنابراین براى کاهش این عارضه موارد زیر توصیه میشود :

·  رعایت رژیم غدائى مناسب

·  اندازه گیرى قند خون هرچند وقت یکبار درطى مصرف کورتون با دستور و صلاحدید پزشک معالج

۶- مصرف کورتون میتواند  فشارخون را بالا ببرد، بنابراین براى کاهش این پیامد پیشنهاد میشود :

·    رژیم غذائى کم نمک داشته باشید

·    اندازه گیرى کردن فشار خون در هر دیدار با پزشک معالج

۷- کاربرد کورتون به ویژه در اندازه هاى زیاد میتواند سبب افزایش خطر عفونت شود بنابراین براى کاهش این پیامد موارد زیر پیشنهاد میشود :

·  پیشنهاد میشود واکسن آنفلوآنزا سالانه زده شود. با دستور و صلاحدید پزشک معالج

· از تماس با افراد داراى عفونت هاى ویروسى و حضور در محل هاى شلوغ به ویژه در فصل زمستان جلوگیرى شود.

· پیشنهاد میشود در صورت بروز هر گونه تب ، هر چه زودتر به پزشک خود مراجعه داشته باشید .

۸- کاربرد کورتون میتواند سبب ایجاد آتروفى ( ضعف ) در ماهیچه هاى بدن شود بنابراین براى کاهش این پیامد پیشنهاد میشود :      

 · انجام ورزش هاى کششى براى پیشگیرى از آتروفى عضله

عوارض كورتون‌ها

---

 كورتون نام عاميانه گروهي از داروهاست كه خاصيت مسكن و تضعيف سيستم ايمني بدن را داشته و در درمان تعداد زيادي از بيماري‌ها كاربرد دارند. نام علمي اين داروها كورتيكواستروئيد است و به شكل قرص، آمپول، اسپري و پمادهاي موضعي در بازار وجود دارند.

پردنيزولون ، بتامتازون ، دگزامتازون ، متيل پردنيزولون ، تريامسينولون ، هيدروكورتيزون و كلوبتازول همه از انواع كورتون‌ها هستند.

براي درمان برخي از بيماري‌ها به عنوان مسكن فوري از انواع كورتون‌ها استفاده مي‌شود. مثلا در حساسيت‌هاي شديد تزريق يك آمپول كورتون مي‌تواند نجات‌بخش باشد يا در حملات شديد آسم استفاده از كورتون خوراكي يا تزريقي باعث باز شدن راه‌هاي هوايي و بهبودي مي‌شود. در بسياري از بيماري‌هاي پوستي حاد نيز پمادهاي حاوي كورتون براي تسكين علامتي به كار مي‌روند.

موارد بي‌شماري از كاربرد اين داروها در درمان درازمدت بيماري‌ها وجود دارد كه قابل جايگزيني با هيچ داروي ديگري نيستند و به دليل خاصيت تضعيف ايمني كورتون‌ها استفاده وسيع از اين داروها براي درمان بيماري‌هاي خود ايمني صورت مي‌گيرد.

مثلا براي درمان روماتيسم مفصلي ، انواعي از بيماري‌هاي كليوي، نوعي از هپاتيت كه هپاتيت خودايمني ناميده مي‌شود و انواعي از بيماري‌هاي پوستي مزمن استفاده از كورتون به مدت طولاني كاربرد دارد.

درمان بيماري كرون كه يك بيماري روده‌اي است و بيماري ام‌اس نيز در مراحل مختلف با كورتون‌ها صورت مي‌گيرد.

درمان طولاني مدت با كورتون اگرچه باعث رهايي بيمار از درد و رنج بيماري مي‌شود، اما منجر به وابستگي و ايجاد عوارض متعدد مي‌شود.

براي فرار از اين مشكل بزرگ اكنون شكل‌هايي از اين دارو طراحي شده است كه به صورت متمركز روي قسمت خاصي تاثير مي‌گذارد و به اين ترتيب با مقادير كم اثرات خوب و موثري ايجاد مي‌شود و عوارض به حداقل مي‌رسند.

اسپري‌هاي تنفسي مثال خوبي براي اين فرم دارو هستند. اسپري بكلومتازون و فلوتيكازون در حال حاضر اساس درمان درازمدت آسم هستند و خوشبختانه عوارض بسيار كمي دارند. اسپري بيني اين داروها نيز موجود است كه با كمترين عارضه در درمان حساسيت‌هاي فصلي به كار مي‌روند.

در مورد بيماري‌هاي مفصلي نيز در صورتي كه مصرف دارو لازم باشد، تزريق داخل مفصل موثرتر و با عارضه كمتري همراه است. اخيرا انواعي از كورتون موضعي به شكل انما براي درمان بيماري‌هاي روده‌اي نيز به بازار عرضه شده است.



عوارض كورتون‌ها
جام جم آنلاين: هفته گذشته در مورد خواص داروهايي به نام كورتون شناخته مي‌شوند، توضيح داده شد، در اين نوشتار به عوارض اين دارو مي‌پردازيم.ابتدا بايد بگوييم عوارض آزاردهنده كورتون چيست كه درمان اين داروي موثر و مهم را با محدوديت مواجه مي‌كند.

بعد از چند روز از مصرف كورتون، قرمزي و پف كردن صورت توجه اطرافيان را جلب مي‌كند. در صورت ادامه مصرف دارو، جمع شدن چربي در پشت گردن و بين كتف‌ها باعث به هم خوردن تناسب اندام خواهد شد. از عوارض ديگري كه به دنبال مصرف طولاني كورتون به وجود مي‌آيد، رشد موهاي زايد روي ران، تنه و صورت كه براي خانم‌ها آزاردهنده است. همچنين استفاده طولاني مدت در افراد مستعد مي‌تواند باعث بالا رفتن قند خون و ديابت شود. پوكي استخوان نيز از عوارض شناخته شده مصرف طولاني مدت اين داروهاست. از عوارض ديگر بايد به افسردگي و فشار خون اشاره شود.

به دليل خاصيت ضد التهابي قوي كورتون‌ها متاسفانه اين داروها مورد استفاده بيش از حد و خارج از قاعده قرار مي‌گيرند و عوارض زيادي برجا مي‌گذارند. مثلا در مورد انواع دردهاي معمول اسكلتي و عضلاني گاه از كورتون تزريقي استفاده مي‌شود كه اثر آن تسكين موقتي درد است و بيمار شروع به استفاده مرتب از اين داروها مي‌كند و عوارضي كه پيشتر برشمرده شد، گريبانگير او مي‌شود.

در سال‌هاي اخيراستفاده از دگزامتازون تزريقي براي تسكين گلودردهاي ويروسي رايج شده است كه به دو دليل خطاست: اول اين‌كه گاه باعث افت قدرت ايمني شده و بيماري عفوني شديدتري را به دنبال خواهد داشت و دوم اين‌كه اگر مرتب تكرار شود عوارض دارو بي‌جهت به بيمار تحميل مي‌شود.

مصرف كورتون البته در درمان بسياري از بيماري‌ها حياتي و لازم است و بايد عوارض آن را به نوعي پذيرفت. خوشبختانه تمهيداتي براي كاهش اين عوارض وجود دارد كه به آنها اشاره مي‌شود.

1 ـ كورتون‌ها را بايد فقط زماني كه لزوم مصرف آن مشخص است، استفاده كنيم.

2 ـ كمترين ميزان ممكن را استفاده كنيم و در كوتاه ترين زمان درمان را به پايان برسانيم.

3 ـ تا حد امكان از فرم موضعي مثلا اسپري يا تزريق در مفصل استفاده كنيم.

4 ـ عوارض دارو را با درمان‌هاي كمكي كم كنيم. مثلا براي كاهش عارضه پوكي استخوان استفاده از كلسيم و ويتامين
d و براي فشار خون محدوديت نمك مصرفي موثر است.

5 ـ تا حد امكان از داروهاي كوتاه اثر مثل هيدروكورتيزون و پردنيزولون استفاده شود.

يادآوري اين نكته لازم است كه براي بسياري از بيماري‌ها استفاده كوتاه مدت كورتون و براي برخي بيماري‌ها استفاده دراز مدت و حتي مادام‌العمر كورتون‌ها لازم است ولي بايد عوارض اين داروها را بدانيم و هرگز آنها را بيجا مصرف نكنيم.

پنیرک ضد درد

پنیرک؛ ضددرد، ضدالتهاب و ضدعفونی کننده

---

از مهم ترین اثرات گزارش شده ی گل پنیرک می توان به مواردی چون ضد درد، ضد التهاب، ضد عفونی کننده، قابض، ملین، ادرار آور، خلط آور و مقوی رحم اشاره کرد.

---

پنیرک با نام علمی Malva sylvestris در عربی خبازی نامیده می شود. گیاهی است علفی، به ارتفاع تا 60 سانتی متر و پایا. به صورت خودرو، در بسیاری از نقاط می روید و برای استفاده نیز کشت می گردد.

قسمت مورد استفاده ی پنیرک برگ و گل می باشند. البته در اکثر نواحی، گل پنیرک مورد استفاده قرا می گردد. این گیاه در ایران رویش ندارد و گونه ی نزدیک به آن به نام M.neglecta مورد استفاده قرار می گیرد. گونه ی موجود در ایران، به بلندی گونه ی اول نیست و به حالت تقریبا خوابیده است و حداکثر تا 40 سانتی متر مرتفع می شود. برگ ها دارای حالت دایره ای و دندانه دار و گل ها، بنفش رنگ و کوچک هستند.

قسمت مورد استفاده ی پنیرک در ایران، گل های بنفش رنگ خشک شده ی آن می باشد. محل رویش گیاه در ایران نواحی البرز، اطراف تهران، شمال ایران، آذربایجان، آستارا، اصفهان، نواحی مرکزی ایران، خراسان، دامغان، سمنان، جنوب ایران، کرمان، بلوچستان و سایر نقاط می باشند.

 

الف: گل پنیرک

ترکیبات مهم

گل های پنیرک بیش از 10 درصد موسیلاژ دارند. این موسیلاژ در اثر هیدرولیز، تبدیل به گالاکتوز، آرابینوز، گلوکز، رامنوز و اسید گالاکتورونیک می شود. هم چنین گل های پنیرک حاوی مقدار کمی تانن و حدود یک دهم درصد لوکوآنتوسیانین ها و 7 درصد آنتوسیانین ها می باشد(نسبت به وزن خشک گل).

اثرات مهم

دم کرده ی گل ها به خاطر داشتن موسیلاژ، یکی از داروهای خوب ضد سرفه است. هم چنین به عنوان ضد نزله(زکام) و تورم دهان و گلو مصرف می شود. از سویی چون دارای خاصیت قابض ضعیف است، تا حدی به عنوان ضداسهال عمل می کند.

در طب عوام از خوراکی آن، به منظور مشکلات مثانه و به صورت ضماد موضعی در التیام زخم ها استفاده می شود. از رنگ آن(آنتوسیانین های آن)، برای مواد غذایی استفاده می شود.

طریقه و مقدار مصرف

تهیه چای: بر روی 2 گرم از گل ها، یک لیوان آب سرد ریخته و حداکثر 5 دقیقه می جوشانیم. هم چنین می توان بر روی همین مقدار گل، یک لیوان آب در حال جوشیدن ریخته و پس از 15 دقیقه، صاف نموده و میل کنیم.

نکات قابل توجه

1- اثرات گل پنیرک، عمدتا مربوط به موسیلاژ و آنتوسیانین آن است که یکی از مهم ترین داروهای ضد سرفه و مفید برای رفع گرفتگی صدا است.

2- بهتر است پس از صاف کردن دم کرده، گل را کمی فشار داد تا تمام موسیلاژ استخراج شده و تفاله را دور بریزیم.

3- هنگام تهیه ی فرآورده، نباید بیش از 5 دقیقه آن را بجوشانیم، چون باعث هیدرولیز موسیلاژ و کم اثر شدن محصول می شود.

4- در منابع جدید مصرف گیاه را برای درمان کم خونی، مفید گزارش نموده اند.

مهمترین اثرات گزارش شده گل پنیرک:

ضد درد، ضد التهاب، ضد عفونی کننده، قابض، ملین، ادرار آور، خلط آور و مقوی رحم.

 

ب: برگ پنیرک

ترکیبات مهم

برگ حاوی حدود 8 درصد موسیلاژ می باشد که پس از هیدرولیز، تولید قندهای آرابینوز، گلوکز، رامنوز، گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک اسید می کند. هم چنین حاوی مقدار تانن و فلاونوئید است.

طریقه و مقدار مصرف

بر روی 5 گرم برگ، یک لیوان آب سرد ریخته مدت حدود 5 دقیقه می جوشانیم و یا بر روی همین مقدار برگ، یک لیوان آب در حال جوشیدن می ریزیم و بهتر است درب آن را بپوشانیم؛ آن گاه پس از 15 دقیقه صاف می کنیم. البته بهتر است محلول های سرد آن را، قبل از مصرف، کمی گرم کنیم. در صورتی که با هر بار مصرف، یک قاشق عسل به آن بیفزاییم، اثر آن قوی تر می شود. این میزان مصرف را می توان روزی سه تا چهار بار تکرار کرد.

اثرات مهم

اثرات مهم برگ پنیرک مشابه با گل های آن است؛ به ویژه جهت درمان تورم قسمت های بالای راه های تنفسی و گلو، تورم های روده ای – معدی، مناسب است.

داروهای گیاهی

برگ پنیرک به عنوان یکی از گیاهان مؤثر در عوارض سرماخوردگی به ویژه سرفه، در تعداد زیادی از فرمولاسیون های سرماخوردگی، مخلوط با گیاهان دیگر وجود دارد.

عوارض جانبی

تاکنون عوارضی از مصرف گل و یا برگ پنیرک گزارش نشده است.

نکات قابل توجه

1- گیاه پنیرک موجود در ایران(Malva neglecta)، از نظر خواص دارویی مشابه با پنیرک موجود در نقاط دیگر دنیا است. این دو گونه گیاه از یک جنسی هستند که شرح آن داده شده است.

2- خواص گل و برگ پنیرک، نزدیک به هم است؛ ولی اثرات گل به دلیل داشتن آنتوسیانین و لکوآنتوسیانین ها، کامل ترمی باشد.

3- برای استفاده از خواص کامل پنیرک، می توان مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد.

4- چون اثرات پنیرک با گل ختمی هم جهت است، می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی جهت تهیه ی موسیلاژ مربوطه، به ویژه در سرماخوردگی، تسکین سرفه به عنوان خلط آور و رفع گرفتگی صدا استفاده کرد.

5- برای جمع آوری گل ها، بهتر است در زمان باز شدن گل ها که اکثرا در تابستان است، این کار صورت گیرد، جمع آوری برگ ها در فصل بهار باید صورت گیرد.

6- در بازار ایران، فقط گل پنیرک به صورت خشک شده(بنفش رنگ) وجود دارد که می توان طبق روش ذکر شده، از آن استفاده کرد.

پنیرک در طب سنتی

از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل می ‌دانند، اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می‌ کند. ساییدگی برگ آن برای شکستگی اعضاء مفید است، ترکیب آن با روغن زیتون برای سوختگی و عقرب ‌گزیدگی مفید است، دم کرده ی ساقه و برگ آن با شکر، گرفتگی صدا را برطرف می‌ سازد.

در درمان التهاب ‌های تنفسی و جوش ‌های پوستی کاربرد دارد، دارای ویتامین A و B و C است و در درمان بیماری ‌های کلیه و مثانه بسیار مؤثر است، ضدسرفه و مرهم سینه است.

برگ و ریشه پنیرک اگر به شکل ضماد درآید و روی دمل و یا کورک قرار گیرد باعث می ‌شود تا بسیار سریع سر باز کنند.

جوشانده ی آن برای عفونت ‌های مثانه، اسهال خونی و سرفه‌ های شدید موثر و مفید است، دم کرده ی آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده‌ های تنبلی هستند، توصیه می ‌شود.

در درمان برونشیت و استفراغ نیز استفاده می‌ شود، به صورت غرغره در رفع تحریکات مخاط دهان و درد گلو اثر مفیدی دارد و همچنین برای رفع سوزش مجرای ادرار مفید است.

برای رفع جوش‌های صورت نیز می ‌توان از پنیرک استفاده کرد ضمن این که درد و ناراحتی‌ های محل جوش را تسکین می ‌دهد و به صورت کمپرس یا لوسیون در درمان سوختگی‌ ها موثر است.

برگ پنیرک به عنوان یکی از گیاهان مؤثر در عوارض سرماخوردگی به ویژه

سرفه، در تعداد زیادی از فرمولاسیون های سرماخوردگی، مخلوط با گیاهان

دیگر وجود دارد

در هندوستان از گیاه پنیرک به عنوان داروی لعابدار نرم‌ کننده و خنک‌ کننده استفاده می‌ شود، 300 گرم برگ خشک پنیرک را در یک لیتر آب می‌ جوشانند و به عنوان مسکن می‌ خورند.

استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و حمام، در رفع ناراحتی‌ های بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است.

از جوشاندن گل و برگ آن در نیم لیتر آب، محلولی به دست می ‌آید که اثر نرم‌ کننده در پوست بدن دارد و به صورت لوسیون مالیدن بر روی پوست، آرامش و نرمی خاصی به افرادی که دارای پوست حساس و لطیف هستند می ‌بخشد.

برای تسکین ناراحتی‌های ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتاب ‌زدگی، جوشانده 500 گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده و پس از صاف کردن به ملایمت در محل سوختگی می ‌مالند.

برای رفع سردردهای یک طرفه شدید، دل پیچه، ورم لوزه‌ها، درد گلو و آنژین اثر مفید دارد

کدام گیاه برای کدام بیماری؟

گیاهان مختلف دارای خواص زیاد و متفاوتی هستند، با این حال خوب است بدانیم که برای هر بیماری یا مشکل خاص، چه گیاهانی مفیدتر است.

اما این بدان معنا نیست که آن ها را به صورت خودسرانه و به مقادیر زیاد دریافت نماییم. پروفسور روگر بیارد، پژوهشگر دانشگاه آدلاید می گوید: بسیاری از ترکیبات گیاهی می ‌توانند حاوی غلظت ‌های کشند‌ه‌ ای از آرسنیک، جیوه و سرب باشند. این مواد ممکن است سبب بروز بیماری های جدی و یا حتی منجر به مرگ مصرف کننده شوند، به ویژه اگر در مقادیر بسیار زیاد مصرف شده و یا به جای خوردن، تزریق شوند.

نکته ی قابل ملاحظه ی دیگری که لازم می دانم آن را عنوان کنم این است که گیاهان دارویی مختلف را با توجه به توصیه‌ های اطرافیان و دوستان و بدون هیچ گونه مطالعه و آشنایی مصرف نکنید و استفاده از این گیاهان بهانه ای نباشد که در دوران بیماری، درمان اصلی خود را به تعویق بیندازید و از خوردن داروهایی که پزشک تان تجویز کرده است، فاصله بگیرید.

این تقسیم بندی برگرفته از کتاب گیاهان دارویی و گیاه درمانی آقای دکتر محمد حسین صالحی سورمقی، دانشیار دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

گیاهان دارویی آرام بخش، ضد افسردگی، مقوی اعصاب و محافظ اعصاب

اسطوخودوس، بابونه، بادرنجبویه، بهارنارنج، جوی دوسر، جینسینگ، جینکو، چای، رازک، ریحان، زردچوبه، زعفران، سنبل الطیب، علف چای، کرفس، گل رنگ، گل ساعتی، گل گاوزبان، نعنا فلفلی و نعنا قمی.

گیاهان دارویی ادرارآور

بومادران، جعفری، چای، ذرت، قره قات، علف چای، کدوتنبل، کرفس، گزنه، گل رنگ، گل گاوزبان، لیموترش، مرزه، همیشه بهار و هویج.

گیاهان دارویی افزایش دهنده ی قوای جنسی

انیسون، بادام زمینی، توت فرنگی، پنج انگشت، جعفری، جینسینگ، رازیانه، ریحان، زردآلو، زعفران، سیر، شاه تره، شنبلیله، فلفل، کرفس، گردو، گشنیز، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار و هویج.

گیاهان دارویی استروژنیک و ضد استروژن (تنظیم کننده اختلالات هورمونی)

پنج انگشت، رازک، رازیانه، کتان.

گیاهان دارویی شیرافزا

انیسون، بادام زمینی، پنج انگشت، رازک، رازیانه، ریحان.

گیاهان دارویی ضد آلرژی (ضد حساسیت)

انگور، بادرنجبویه، خارمریم، دارچین، زردچوبه، شاه تره، نارنج

گیاهان دارویی ضد آلزایمر

اسطوخودوس، اکلیل کوهی، انگور، بادرنجبویه، جینکو، چای، ریحان، کرفس، مریم گلی

گیاهان دارویی ضد اسهال

اوکالیپتوس، به، بومادران، چای، دارچین، سیب، گون، ماست، مرزه

گیاهان دارویی ضد اکسیدان

آویشن، انگور، اکلیل کوهی، بابونه، بادام زمینی، توت فرنگی، جعفری، جین سینگ، جینکو، چای، خارمریم، ریحان، زردچوبه، زعفران، زنجفیل، زیتون، سویا، فلفل، قاصدک، قره قاط، علف چای، کدوتنبل، کرفس، کنگرفرنگی، گردو، لیموترش، مرزه، مریم گلی، نارنج، نعنا فلفلی، هویج.

گیاهان دارویی ضد تعریق و عطش

فلفل، لیموترش، مریم گلی، مرزه.

گیاهان دارویی ضد درد و التهاب

اسطوخودوس، اکلیل کوهی، اوکالیپتوس، بومادران، جعفری، خارمریم، زنجفیل، فلفل، قره قاط، علف چای، کرفس، گل رنگ، مرزه، همیشه بهار

گیاهان دارویی ضد سرطان

انگور، پیاز، توت فرنگی، جین سینگ، جینکو، چای، زردچوبه، سویا، سیر، فلفل، علف چای، کرفس، گون، ماست، مرزه، همیشه بهار، هویج.

گیاهان دارویی ضد سم

اکلیل کوهی، زیتون، سیر، فلفل، قاصدک، لیموترش، نعنا فلفلی.

گیاهان دارویی ضد میکروب، ضد قارچ و ضد ویروس

آویشن، انگور، اکلیل کوهی، انیسون، اوکالیپتوس، بادرنجبویه، بارهنگ، بومادران، پیاز، پنج انگشت، جعفری، چای، حنا، دارچین، رازیانه، زردچوبه، زنجفیل، سرخارگل، سیر، عسل، فلفل، قره قاط، علف چای، کرفس، گردو، گشنیز، گل رنگ، ماست، مرزه، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار

گیاهان دارویی قاعده آور

اسطوخودوس، اکلیل کوهی، انیسون، بابونه، بومادران، پنج انگشت، جعفری، رازک، زعفران، خارمریم، کرفس، گل رنگ. 

‎گیاهان دارویی کاهش دهنده اسید اوریک

اسفرزه، بارهنگ، جعفری، جو دو سر، زیتون، سرخ ولیک، کرفس، نارنج، هویج.

گیاهان دارویی کاهش دهنده ترشح شیر

جعفری، مریم گلی، هویج.

گیاهان دارویی کاهش دهنده قند خون

اسطوخودوس، اوکالیپتوس، پیاز، جو، جین سینگ، زیتون، سیر، شنبلیله، قاصدک، کدوتنبل، کرفس، کنگرفرنگی، گردو، گزنه، گشنیز، هویج.

گیاهان دارویی کاهش دهنده میل جنسی

رازک، مریم گلی، نعنا فلفلی.(همان طور که مشاهده می کنید نعنا فلفلی و خیلی از گیاهان دیگر هم در کاهش و هم در افزایش یک مورد خاص دیده می شوند، این مساله به این دلیل است که این گیاهان خواص تعدیل کننده دارند، مانند انگور که هم خاصیت لاغر کنندگی دارد و هم خاصیت چاق کنندگی.)

گیاهان دارویی محرک سیستم دفاعی بدن

آویشن، انگور، بابونه، بارهنگ، جو دو سر، جین سینگ، ختمی، زردچوبه، سرخارگل، سیر، قره قاط، مریم گلی.

گیاهان دارویی مسهل

انگور، اسفرزه، بادام، توت فرنگی، ختمی، زیتون، سنا، صبر زرد، کتان، کرچک، گون.

گیاهان دارویی موثر بر بهداشت و سلامت پوست

آواکادو، آویشن، اسیدهای گیاهی، انگور، بابونه، بادام، بادام زمینی، پنیرک، توت فرنگی، جو دو سر، حنا، خارمریم، ختمی، زیتون، شنبلیله، شیرین بیان، شاه تره، صبرزرد، عسل، گزنه، ماست، همیشه بهار، هویج.

گیاهان دارویی موثر بر اختلالات دستگاه تنفس

آویشن، اسفرزه، اوکالیپتوس، بارهنگ، بومادران، پنیرک، پیاز، جو، جین سینگ، جینکو، چای، ختمی، زردآلو، سیب، سرخارگل، شیرین بیان، عسل، فلفل، گل گاوزبان، مرزه، نعنا فلفلی، نعنا قمی.

گیاهان دارویی موثر بر قلب و عروق(کاهش چربی، کاهش کلسترول، کاهش فشار خون و موارد دیگر)

آواکادو، آویشن، اسفرزه، اکلیل کوهی، انگور، بابونه، بادام زمینی، بارهنگ، پیاز، جعفری، جو، جین سینگ، جینکو، چای، زنجفیل، زیتون، سرخ ولیک، سویا، سیب، سیر، شنبلیله، فلفل، قره قاط، علف چای، کتان، کدو تنبل، گزنه، کنگر فرنگی، گردو، گشنیز، گل رنگ، گل گاوزبان، لیموترش، ماست، نارنج، همیشه بهار، هویج.

گیاهان دارویی موثر بر دستگاه گوارش(ضد درد، نفخ و اسپاسم، ضد یبوست، مقوی و محرکه هضم)

آویشن، اکلیل کوهی، انیسون، اسطوخودوس، بابونه، بادرنجبویه، بومادران، به، توت فرنگی، پیاز، جعفری، جو دو سر، حنا، دارچین، رازک، رازیانه، ریحان، زردآلو، زردچوبه، زعفران، زنجفیل، سیر، شیرین بیان، عسل، علف چای، فلفل، قاصدک، قره قاط، کرفس، کنگر فرنگی، گشنیز، گل ساعتی، گل گاوزبان، گون، لیموترش، مرزه، مریم گلی، نارنج، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار، هویج.

گیاهان دارویی موثر در اختلالات کبدی

انگور، انیسون، جعفری، چای، خارمریم، زردچوبه، سویا، سیر، شاه تره، قاصدک، کنگرفرنگی، گیاه رنگ، نارنج.