راههای پيشگيری و نحوه مقابله بادردهای کمر و پا

راههای پيشگيری و نحوه مقابله بادردهای کمر و پا

www.isaarsci.ir

ساختمان ستون فقرات :    ستون فقرات، محور اصلی بدن انسان است و به همان اندازه در استحکام و ثبات بدن اهميت دارد که ستون های محکم برای استحکام يک ساختمان و  اعضاء ديگر از جمله سر، دستها، لگن و پاها و .... بر روی اين ستون استوار هستند و ستون فقرات با طرز قرار گرفتن خود به صورت قوسهای متعدد با زوايای معين و استحکام آنها توسط ديسکهای بين مهره ای، ليگامانها و عضلات، قدرت تحمل اين بار سنگين را می يابد. لازم است بدانيد که حتی اگر از نعمت داشتن دو پا نيز محروم باشيد، قادر به زندگی پويا و حتی راه رفتن خواهيد بود، اگر ستون فقرات سالمی داشته باشيد، در واقع همه ما روی ستون فقراتمان راه می رويم نه روی پاها، بديهی است هر چه دانش خود را در مورد ستون بدنمان افزايش دهيم، توانايی ما در حفظ سلامت آن بيشتر خواهد بود. وظايف ستون فقرات عبارتند از : انتقال وزن سر، گردن، اندام فوقانی و تنه به لگن ايجاد کانالی جهت حفاظت از نخاع يا مغز الحرام ايجاد قفسه ای محکم و استخوانی به کمک دنده ها و استخوان جناغ جهت حفاظت از قلب و ريه ها تکيه گاهی جهت عضلات تنه و تعدادی از عضلات اندام فوقانی و تحتانی ايجاد هماهنگی بين اعضاء و اندام های بدن کمرد درد : تعريف و انواع کمر درد کمر درد يکی از شايعترين علل مراجعه بيماران به مراکز درمانی می باشد بطوريکه بعد از سرماخوردگی و ضربه های کوچک، شايعترين بيماری در انسان است. کمر درد نخستين علت مراجعه بيماران به متخصصين ارتوپدی و جراحی مغز و اعصاب و بطور کلی سومين علت مراجعه بيماران به پزشک می باشد. درد کمر بيش از 90درصد  افراد را در طول زندگی حداقل يکبار دچار می سازد. و بيش از 50 درصد  از افراد بيش از يک مرتبه دچار آن     می شوند. علل بسيار متفاوتی می توانند سبب ايجاد کمر درد شوند. تقريبا" در 85 درصد از افرادی که برای کمر درد معاينه و بررسی می شوند علت خاصی پيدا نمی شود. کمر درد بعد از سرماخوردگی دومين عاملی است که سبب می گردد افراد در سرکار حاضر نشوند و نيز يکی از علل شايع ويزيت توسط پزشک می باشد بيش از 90 درصد  افرادی که دچار کمر درد ميشوند طی 2 ماه بهبود می يابند. طبق آمار مختلف، کمردرد، در بين بيماريهايی که باعث از کارافتادگی، ناتوانی از کار و مرخصی ناشی از آن در افراد زير 45 سال می گردند، مقام اول را دارد. کمر درد، درد آزار دهنده ای است که شخص را از انجام کارهای روزمره اش باز داشته و به استراحت در بستر وادار می کند. بنابراين، می تواند علاوه بر مشکلات جسمی، موجب مشکلات روحی و روانی شده و اثرات منفی بر اقتصاد خانواده و جامعه بگذارد. تا حدود 20 سال قبل، اکثر افرادی که برای درمان دردهای عضلانی اسکلتی به درمانگاههای فيزيوتراپی و ارتوپدی مراجعه می کردند، افراد بالای 55 تا 60 سال بودند و در واقع تخريب غضروف مفصلی در سنين بالا شروع می شد، ولی امروزه اين سن به 30 سال کاهش پيدا کرده و پزشکان شاهد مراجعه بيمارانی با سنين 30 تا 50 سال با دردهای گردن، زانو، کمر  و مفاصل مختلف به مراکز درمانی هستند. امروزه با پيشرفت زندگی مدرن، شيوع کمر درد نه تنها کمتر نشده بلکه زيادتر هم شده است. و عجيب اينکه حتی سرعت بالا رفتن آن، از رشد جمعيت هم بيشتر بوده است. در ايالات متحده آمريکا همين کمر درد، دومين عامل غيبت از کار بوده و معادل 30 تا 80 ميليون دلار در سال از توليد کم کرده! حدود 90 درصد افراد در عمر خود کمر درد را يک بار هم که شده حس کرده و 50 تا 70 درصد  مردم دوره های مکرر کمر درد را در طول زندگی شان تجربه می کنند. اين آمار البته در کشورهای صنعتی بيشتر است. اما متاسفانه اين درد حتی کودکان مدرسه ای را هم گرفتار   می کند، بطوری که آمار نشان می دهد 60درصد  کودکان 15 تا 16 ساله هم دچار آن هستند. با تمام اين احوال، از پيشگيری و درمان اين درد عذاب دهنده نااميد نشويد. بروز کمر درد در مردان 25 تا 55 ساله بيشتر است ولی در خانم ها بعد از 50 سالگی شروع می شود. متاسفانه معاينات بالينی نمی تواند بروز کمردرد را پيشگويی کند چون زيادند افرادی که آرتروز ستون فقرات يا بيرون زدگی ديسک کمر دارند اما درد ندارند. کمر درد از نظر ماهيت درد به سه دسته تقسيم می شود: 1- کمر درد گذرا : دردی ناگهانی و شديد در ناحيه کمر و ناشی از انجام حرکات نامناسب و يا کشيدگی بيش از حد ستون فقرات است. هر چند که اين درد گذرا است اما هيچگاه نبايد کم اهميت شمرده شود، چرا که ميتواند اخطاری برای عود مجدد آن باشد و سريعا" بايد جهت جلوگيری از تکرار آن اقدام شود. 2- کمر درد حاد: يک درد حاد در ناحيه کمر است که در اثر قرار گرفتن در وضعيتهای غلط، خم شدنهای مکرر و به مدت طولانی و يا ضربه به ستون فقرات کمری ايجاد می شود. کمر دردی که کمتر از يکماه از شروع آن     می گذرد را حاد می نامند. نشانه وقوع آسيب بافتی بوده و بدرجات مختلفی در فرد ايجاد ناتوانی می کند. هر چند که آسيب کوچک باشد ولی بايد مراقب بود و از تکرار آن جلوگيری کرد. برای اين منظور در وهله اول بايد درمان علامتی جهت کنترل درد انجام شده و سپس در مورد بهبودی کامل اقدام و تمامی فعاليتهای طبيعی ستون فقرات را به شکل اوليه خود بازگرداند. البته اولين وقوع حمله حاد کمر درد، نيازی به نگرانی ندارد و ليکن بايد پيامدهای آن را در نظر گرفت و هر چه زودتر برای رفع آن اقدام نمود در غير اينصورت صدمه و جراحت شدت پيدا کرده و دوره ناتوانی ادامه خواهد يافت . به طوريکه طبق آمار، شانس بازتوانی موفق در بيمارانيکه کمر درد آنها بيش از 6 ماه مقاومت می کند کاهش يافته و حتی پس از سه ماه مقاومت درد، وضعيت روحی و روانی بيمار تغيير خواهد کرد. پس به طور جدی با تکرار يک حمله شديد کمر درد مقابله کنيد. 3- کمر درد مزمن: کمر دردی  که بيش از يکماه از بروز آن می گذرد را مزمن می نامند. کمر درد مزمن در واقع در اثر عدم درمان و يا مقاومت به درمان کمر درد حاد ايجاد می گردد. بديهی است که درمان به موقع و مناسب درد حاد، همواره درد مزمن را به حداقل می رساند، درد مزمن کمر بايد به عنوان يک علامت جدی تلقی شده و کليه معاينات بالينی و آزمايشات پاراکلينيکی جهت بيماريهای سيستمتيک انجام گردد. به هر صورت درد کمر مستلزم يک بررسی دقيق و درمان مناسب توسط گروهی درمانگر، متشکل از پزشک، متخصص فيزيوتراپی ، متخصص روانپزشکی و.... ميباشد. انواع درد کمر : 1- درد موضعی : درد موضعی، دردی است که در اثر آسيب وارده به ناحيه کمر ايجاد شده و در همان منطقه احساس می گردد و معمولا" فرد قادر به درک محل دقيق آن است. 2- درد راجعه : عبارتست از دردی که از يک ناحيه به ناحيه ديگر سرايت مي کند. همه کمر دردها لزوما" به دليل ناهنجاری ستون فقرات نيستند، بلکه می توانند بدليل ضايعات احشايی باشند که درد آنها به ناحيه کمر ارجاع می شود. در نتيجه، بررسی و معاينه بالينی دقيق اين مناطق توسط پزشک ضرورت دارد. 3- درد انتشاری : غير از درد انتشاری عصب سياتيک که در بالا توضيح داده شده، ممکن است درد، منشاء عصب سياتيک نداشته باشد و از نقاط ديگر به مسير اين عصب انتشار يابد. مهمترين منشاء دردهای انتشاری عبارتند از : مفاصل بين مهره ای، رباطهای مربوطه، رباطهای خلفی که مهره های کمری را به يکديگر متصل می کنند و بالاخره عضلات اطراف آنها و عضلات ثبات دهنده لگن. علل کمر درد : بطور کلی کمر درد را می توان بر حسب علت به دو دسته عمده تقسيم بندی نمود: علل مکانيکی و علل غيره مکانيکی کمر درد مکانيکی : شامل آن دسته از بيماريهايی هستند که در اثر و يا به واسطه يک عامل مکانيکی مانند ضربه، حرکات فيزيکی نامناسب، کم بودن قوام عضلات و يا فشار بيش از حد به ناحيه ستون فقرات کمری و در اثر بد قرار گرفتن وضع بدن در حالت نشسته و ايستاده ايجاد می گردند. اين دسته از بيماريها 90% از علل کمر درد را تشکيل می دهند و نکته جالب اينکه براحتی قابل پيشگيری هستند. دو سری از عوامل می توانند سبب آسيب پذيری ستون فقرات کمری و وقوع کمر دردهای مکانيکی گردند. الف ) عوامل پيش زمينه ای يا مستعد کننده شامل : قرار گرفتن در وضعيت های نامناسب کاهش تحرک در نتيجه عدم استفاده و بهبود ناکافی استرس ناشی از کار چاقی ب ) عوامل آشکارساز شامل : استفاده جديد ( New Use ) استفاده نادرست ( Misuse ) استفاده بيش از حد ( Over Use ) ضربه ( Trauma,Abuse ) علل غير مکانيکی : علل غير مکانيکی شامل آن دسته از علل طبی و يا بيماريهای سيستمی هستند که در سير بيماری به طرق مختلف ممکن است باعث کمردرد شوند و تشخيص و درمان اين بيماريها تماما" به عهده پزشک معالج شما می باشد. - شايعترين علل طبی عبارتند از : بيماريهای التهابی، بيماريهای عفونی، سرطانها، و بيماريهای متابوليکی و مسموميت با فلزات سنگين راديوم - و .... که تشخيص و درمان همه آنها همانطور که گفته شد بر عهده پزشک معالج شما می باشد. عوامل زمينه ساز برای علل طبی کمر درد: 1- سن بالای 45 سال، بخصوص در بيماريهای غير التهابی و بيمارانيکه  سابقه ای از عوامل مکانيکی را ذکر نمی کنند. 2- کمر دردهای شبانه که با استراحت نيز بهبود نمی يابند. 3- وجود علائم و نشانه های همراه کمر درد مانند: تب، تعريق، کاهش وزن، ضعف و خستگی مزمن که با کنترل درد نيز بيمار احساس سلامتی نمی کنند. در بسياری از موارد به رغم معاينه فيزيکی دقيق و انجام آزمايشات مختلف، علت مشخصی برای کمر درد پيدا نمی شود . بهتر است بدانيد سيگار با کاهش سطح اکسيژن در بافت نخاع موجب تاخير در بهبود اين درد می شود. بعضی مشاغل هم می توانند انسان را مستعد ابتلا به کمردرد کنند، مانند شغل هايی که نياز به رانندگی طولانی دارد و راننده را در معرض لرزش وسيله نقليه قرار می دهد؛ شغل هايی که نياز به ايستادن و نشستن طولانی دارد؛ کسانی که بايد بارهای سنگين را به دفعات جابه جا کنند . بنابراين اگر شغل شما چنين حرکاتی را ايجاب مي کند بهتر است بيشتر به فکر خود باشيد. کمر درد علاوه بر عوامل غير مکانيکی مانند عفونت و سرطان و..... که خيلی شايع نيستند، علل ديگری هم دارد؛ مانند گرفتگی های عضلانی ( اسپاسم ) کشيدگی و آسيب ّ رباط ها، آرتروز، فتق ديسک های بين مهره ای، پوکی استخوان و ... اما فارغ از اسم های متفاوتی که اين بيماری ها دارند مشکل اصلی در اغلب آنها فشار بيش از حدی است که به ستون مهره ها و اجزای دور و بر آن مانند عضلات و  رباط ها وارد می آيد. عامل اين فشارها زندگی پر از حرکات نامناسب است. منظور دقيقا" همان حرکاتی است که شايسته يک بدن سالم نيستند؛ مانند بد نشستن روی صندلی ، قوز کردن هنگام رانندگی، بد ايستادن و...... استفاده از عضلات کمر در حرکاتی که پيش از اين انجام نمی داده ايد، مانند بلند کردن يک مبل سنگين !   بطور کلی علل کمر درد عبارتند از : تحت فشار قرار گرفتن ريشه های عصب نخاعی که به اندام تحتانی می روند . کمر درد ناشی از کشيدگی ماهيچه ای يا رباط های کمر درد ناشی از عفونتهای ستون مهره درد ناشی از تومورهای ستون مهره نشانه های درد ناشی از آسيب کمر : دردی که امکان دارد به جلو، کناره ها يا عقب ساق پا تير بکشد يا محدود به ناحيه تحتانی کمر باشد. دردی که با فعاليت بدتر شود. دردی که در شب يا در نتيجه نشستن طولانی مدت مثلا" رانندگی طولانی بدتر شود. دردی که همراه با گزگز شدن يا ضعف در بخشی از پا باشد. پيشگيری از کمر درد : انجام ورزشهائی مثل شنا، پياده روی و دوچرخه سواری با افزايش ميزان تناسب و توان می توانند در کاهش ابتلا به کمر درد مفيد باشند.   تقويت عضلات شکم ميزان ابتلا به کمر درد و در موارد وجود کمر درد شدت آنرا کاهش می دهد. افرادی که کار آنها مستلزم بلند کردن اجسام سنگين است يا ورزشکارانی که سروکارشان با وزنه سنگين است بايد هرگز از کفشهای پاشنه بلند بمدت طولانی استفاده نکنيد. حتما" از کمربندهای پهن محافظ کمر استفاده کنند. در هنگام ايستادن طولانی مدت هر از گاهی به روی يک تکيه گاه يا ديوار تکيه کنيد تا از فشار بر روی کمر کاسته شود نمائيد. هم تشک های خيلی نرم و هم تشکهای ست سبب کمردرد می شوند لذا از تشک مناسب استفاده کنيد. هرگز اجسامی را که برای شما سنگين هستند بلند نکنيد. در هنگام بلند کردن اجسام کمر بايد عمود بر زمين و نه خم شده به جلو باشد بايد اجسام را در حاليکه نزديک بدن شما هستند با زانوها بلند کنيد.     بارهای سنگين : به جای بلند کردن اجسام سنگين، از راه های ديگری مانند هل دادن برای جابه جا کردن استفاده کنيد ( هل دادن بهتر از کشيدن است . ) تا می توانيد از ديگران کمک بخواهيد و از بلند کردن وسايل سنگين با خم کردن کمرتان خودداری کنيد. بهتر است زانوهايتان را خم کرده و کمرتان را صاف نگه داريد. البته يادتان باشد که پاها را از هم کمی فاصله بدهيد. از بلند کردن يک جسم سنگين و چرخاندن کمرتان بطور همزمان جدا" خودداری کنيد. هميشه هنگام حمل اجسام سنگين، آن را نزديک بدن نگه داريد.   قاعده نشستن: اگر مجبوريد مدت طولانی روی صندلی بنشينيد بهتر است هر نيم ساعت به بهانه های مختلف از جا برخاسته و راه رفته يا به بدن خود حرکات کششی بدهيد. از صندلی مناسب با پشتی و با زاويه حدود 100 تا 120 درجه، استفاده کنيد و اگر صندلی تان محافظ قوس کمر ندارد، قوس کمر را با يک بالشتک کوچک محافظت کنيد. به جای چرخاندن کمرتان حين کار، از چرخش صندلی استفاده کنيد. وسايل مورد استفاده تان را در دسترس خود روی ميز بچينيد تا برای استفاده از آنها مجبور به خم کردن کمرتان به جلو نشويد.         ايستادن و خوابيدن بدون کمر درد: هنگام ايستادن خود را به جلو خم نکنيد، گوش ها، شانه و لگن را بايد در يک امتداد و شکم را تو نگه داريد. اگر مجبوريد مدت طولانی بايستيد، يکی از پاها را روی يک پله يا چهارپايه به ارتفاع 20 سانتی متر قرار دهيد تا فشار کمتری به کمر وارد شود و هر 10 دقيقه جای پاها را با هم عوض کنيد. بهترين حالت خوابيدن خوابيدن به پهلو در حالی است که زانوها کمی خم بوده و يک بالش کوچک بين دو زانو قرار گيرد. اگر به پشت می خوابيد لازم است يک بالش زير زانوان و يک بالش کوچک زير گودی کمر قرار دهيد. برای خارج شدن از تختخواب ابتدا به کنار تخت بچرخيد و پاهای خود را از تخت آويزان کرده، با کمک دست ها و سفت کردن عضلات شکم بنشينيد.   تناسب و تعادل : اگر اضافه وزن داريد، بهتر است برای جلوگيری از کمر درد هم که شده وزنتان را کم کنيد. کيف و کوله پشتی تان را بی جهت سنگين نکنيد. کفش مناسب و راحت با پاشنه 3 سانتی متر يا کمتر به پا کنيد. اگر پوکی استخوان داريد با مصرف ويتامين D و کلسيم کافی طبق تجويز پزشکتان و ورزش کردن، آن را درمان کنيد تا دچار شکستگی مهره نشويد. ورزش های سبک هوازی بطور منظم با بهبود عملکرد عضلات ميتواند موجب زياد شدن قدرت و تحمل کمرتان شود. پياده روی و شنا هم از ورزش های مناسب برای کمر درد هستند.   آيا نيازی به گرفتن عکس يا " ام . آر. آی " هست ؟ اکثر مردم سئوال می کنند آيا عکس برداری معمولی يا ام.آر.آی لزومی دارد؟ بايد گفت همه کمر دردها نياز به عکس برداری ندارند. در مواردی که مشکوک به صدمات استخوانی مثل سرطان هستيد عکس برداری ميتواند مفيد باشد. ولی عکس ها صدمه به مهره ها در اثر ضربه، پوکی استخوان، صدمه به بافت های نرم عضله و رباط ها و ديسک ها را نشان می دهند زمانی که تصميم به جراحی داريم و يا در تشخيص علت دردهای بهبود ناپذير، انجام " ام.آر.آی " توصيه می شود. زيرا بر اساس آن درمان را تغيير خواهند داد. پرستاری از بيمار و کمر درد: ميزان بروز کمر درد، در پرستاران با نوع فعاليت آنها که مستلزم بلند کردن اجسام سنگين و انجام کارهای سخت و ممتد در اورژانس است، ارتباط زيادی دارد. اين ميزان با محيط پراسترس کاری افزايش می يابد. بطوريکه ميزان بروز حمله های حاد کمر درد در پرستارانی که در بخشهای درمانی بيمارستانی کار می کنند بسيار بيشتر از آنهايی است که معمولا" کار اداری و يا اجرايی دارند. آمار نشان داده است، در بيمارستانهايی که کلاسهای آموزشی جهت پيشگيری و درمان کمر درد، برای پرستاران داير گرديده، ميزان بروز کمردرد، بسيار پايين بوده است. در نتيجه وجود چنين آموزشهايی جهت پرستاران زحمتکش کشور ما نيز ضروری بنظر می رسد، اما از آنجائيکه در اين کتاب امکان پرداختن به اين مسئله بطور مبسوط وجود ندارد، تنها به ذکر برخی از اصول اوليه آن می پردازيم. پرستاران عزيز بايد تمامی وضعيت های مناسبی را که جهت بلند کردن کشيدن و هل دادن و حمل اجسام در ابتدای اين بخش توضيح داده شد رعايت کنند. همه ميزها و يا تختهای بيماران بايد ارتفاع قابل تغيير داشته باشند، بطوريکه با اهرم هيدروليکی يا الکتريکی سطح آنها بالا يا پايين برود و هر شخص با توجه به نياز خود بتواند آن را تغيير دهد. هنگام مرتب کردن تخت بيمار و يا تعويض ملحفه آن موارديکه را که در مورد مرتب کردن تخت خواب توضيح داده شد، رعايت کرده و ترجيحا" دو نفری اين کار را انجام دهيد. پرستاران عزيز بايد طوری آموزش ببينند که بتوانند بر اساس توانائيهايشان، تجهيزات مناسب و مورد نياز خود را جهت استفاده مطلوب در محيط کار انتخاب کنند. محيط کار پرستاری بايد از نظر شرايط روانی، سروصدا ، نور، دما، حجم و کار مناسب تا بدين ترتيب از استرس های فزآينده کاسته شود. در خاتمه لازم به ذکر است که در برخی کشورها جهت بعضی مشاغل خاص مدرسه کمر ( Back School ) اختصاصی داير می گردد. ( Back School ) صنعتی در بهداشت صنعتی يا مدرسه کمر در بهداشت حرفه ای و يا به عنوان بخشی از برنامه توانبخشی و ... البته در اين کتاب جای بحث در مورد همه آنها نيست و اميد آنکه توضيحات مختصر اين بخش بتواند برای خوانندگان عزيز مفيد واقع شده مورد استفاده قرار گيرد. تصحيح برخی وضعيتهای پرخطر بلند کردن اشياء بعد از نشستن طولانی: برداشتن اشياء بعد از دوره های طولانی نشستن، می تواند آسيب پذيرترين وضعيت را برای ستون فقرات کمری شما بوجود آورد. اين وضعيت در مسافرتهای طولانی بسيار اتفاق می افتد. بطوريکه شما بعد از نشستن بمدت طولانی در قطار ، اتومبيل و يا در هواپيما، در حالت خميده و دولا شده، اقدام به برداشتن و جابجا کردن چمدانهای سنگين کرده و بدين ترتيب آسيب زيادی به ستون فقرات کمری خود وارد می کنيد. چنين وضعيتی می تواند آغاز گر درد کمر از همان لحظه و يا حتی صبح روز بعد باشد. جهت پيشگيری از  بروز چنين دردهايی شما می توانيد بعد از بلند شدن از روی صندلی، به حالت ايستاده قرار گرفته و مطابق شکل گودی کمر را افزايش داده و بدين ترتيب، قوسهای ستون فقرات و رباطهای کمری را که تا بحال خميده و بی حرکت قرار داشتند، به وضعيت طبيعی خود برگردانيد. غوز کردن پس از ورزش سنگين: اين يک خطر سنگين شگفت آور است که ورزشکاران بدان مبتلا می شوند. پس از يک روز کار سخت و ورزش سنگين و خسته شدن تمام عضلات پس از يک فعاليت پر انرژی  مطمئنا" نياز به يک استراحت  ايده ال خواهيد داشت و بدترين وضعيت، استراحت کامل روی يک راحتی بزرگ و نرم به حالت خميده است. بهترين استراحت پس از هر فعاليت طاقت فرسايی، خوابيدن به پشت يا دمر خوابيدن بمدت 10 دقيقه است. ( دمر خوابيدن بهتر است ) . حالت ديگر اين است که مطابق شکل به پشت خوابيده و برای مدت ده دقيقه پاهای خود را روی يک صندلی قرار دهيد. هميشه با برگرداندن قوسهای ستون فقرات به حالت طبيعی می توان از بروز چنين دردهايی جلوگيری کرد. ايستدن طولانی، يک وضعيت خطر است چرا که پس از مدتی عناصر حمايت کننده ستون فقرات ( عضلات و ليگامانها ) که خسته شده و قدرت حفظ قوسهای طبيعی ستون فقرات را نخواهد داشت. اين وضعيت منجر به افزايش قوس کمری و بروز کمر درد می شود. درمانهای رايج کمر درد: درمانهای دارويی :  درمانهای دارويی شامل داروی اختصاصی برای نوع بيماری و در صورت لزوم تجویز مسکن جهت درمان علامتی درد است. همانطور که گفته، هدف اصلی در درمانهای دارويی، درمان علت بيماری است و چنانچه علت بيماری قابل درمان نبوده و يا جزو علل مکانيکی کمردرد باشد، دارو را می توان به صورت مسکن تجويز نمود که بهتر است غير استروئيدی و بدون کورتون باشد. بديهی است در چنين مواردی استفاده از مسکن می تواند به طور موقتی باشد و انجام روشهای فيزيکی مانند فيزيوتراپی و تمرينات درمانی حتما" ضروری است. درمانهای فيزيکی : برای معالجه برخی از بيماران مبتلا به کمردرد، علاوه بر درمانهای علامتی توسط داروهای مسکن، لازم است درمانهای فيزيکی نيز انجام شود. اين درمانها، تنوع زيادی دارند و از روشهای بسيار قديمی کمردرد مانند طب سوزنی ( از چين ) و ماساژ ( از فرانسه ) تا متدهای جديد فيزيوتراپی توسط دستگاههای پيشرفته را شامل می شوند. برخی از روشهای فيزيوتراپی در درمان کمردرد عبارتند از : -حرارت درمانی: گرم کردن و يا سرد کردن عضو دردناک جهت کنترل درد از ديرباز توسط بشر استفاده می شده است. گرما درمانی امروزه به دو صورت سطحی ( برای پوست ) و عمقی ( برای مفاصل و يا عضلات ) توسط دستگاههای پيشرفته فيزيوتراپی انجام می شود. الکتريسيته درمانی:  به تجربه ثابت شده است که طول موج و فرکانسهای خاصی از جريان برق در کنترل درد، ترميم رخم، تقويت عضلات و بسياری موارد ديگر موثر بوده و امروزه دستگاههای پيشرفته الکتريکی به اين منظور طراحی شده اند. مانيپولاسيون : اين روش که در بين عامه مردم به نام جا انداختن شناخته شده است، در موارديکه انحراف کوچکی در ستون فقرات ايجاد شده باشد، مورد استفاده قرار گرفته و آن را اصلاح می کند. مانتيپولاسيون حتما" بايستی توسط پزشک متخصص و يا متخصص فيزيوتراپی آموزش ديده انجام گردد، در غير اين صورت بسيار خطرناک بوده و ممکن است سبب آسيب به نخاع شده و يا افرادی که مبتلا به پوکی استخوان هستند سبب ايجاد شکستگی مهره ها شود. ليزر درمانی: استفاده از ليزرهای کم توان نظير ليزر آرگون هليم و ياقوت با هدف کاهش درد افزايش روند ترميم زخم ها، کاهش التهاب و بسياری از موارد ديگر موثر بوده و امروزه توسط فيزيوتراپيست ها استفاده می شود. آب درمانی: شامل يکسری حرکات ورزشی داخل آب می باشد و از آنجائيکه در اين وضعيت بيمار درد کمر را کمتر احساس می کند بسيار مفيد است. تمرينات درمانی : يکی از مفيدترين روشهای درمانی کمر درد است و در صورت استمرار بطور موثری از عود کمر درد نيز جلوگيری می کند. تمرينات درمانی انواع مختلفی دارند و بسته به محل درد علت درد و وضعيت ستون فقرات ( از جمله ميزان انحناهای آن ) نوعی از تمرين قابل توصيه است. درمانهای ارتوپدی: درمانهای ارتوپدی فنی شامل يکسری ابزارهای کمکی است که توسط کارشناس ارتوپدی فنی جهت بيمار ساخته می شود. مانند: کرستهای ستون فقرات ( کرستهای کمر و گردن ) که بطور شايع استفاده می شوند. اين وسايل می توانند بطور موقت در کاهش درد و اسپاسم عضلات مفيد باشند ولی استفاده طولانی مدت و مستمر آنها مضر است و سبب آتروقفی ( لاغر شدن ) عضلات حمايت کننده شده و پس از مدتی نتيجه معکوس می دهد. درمان جراحی : درمان جراحی، آخرين روش جهت کنترل درد ستون فقرات و آنهم در شرايط خاصی می باشد و در شرايط معمول به هيچ وجه قابل توصيه نيست.   طبق آمار، امروزه در مورد فتق ديسک بين مهره ای تنها در 15-5 درصد موارد جراحی توصيه می شود که شامل موارد زير است: دردر بيمار آنقدر شديد می باشد که با استراحت بهبود نيافته و به دارو جواب ندهد و موجب اختلال جديد در فعاليتهای روزمره و يا اجتماعی بيمار گردد. بيماری طوری پيشرفت نمايد که منجر به فلج اندام، اختلالات حسی و يا بی اختياری ادرار باشد. در حال حاضر 95-85 درصد ديسکهای کمری بدون جراحی و با روشهای درمانی که قبلا" توضيح داده شده بهبود می يابند. نکته قابل توجه اين است که جراحی، درمانی قطعی دردهای کمری ناشی از ديسک نمی باشد و پس از آن، انجام تمرينات درمانی و در بعضی شرايط استفاده از روشهای فيزيوتراپی جهت کاهش درد ضروری است. سائيدگی و درد مفاصل  ( آرتروز ) سائيدگی مفاصل شايع ترين علت درد و ناتوانی در افراد مسن و شايع ترين بيماری مفصلی است. در خانم ها سائيدگی مفاصل زانو و دست و در مردان سائيدگی مفصل لگن شايع تر است. علايم ساييدگی مفصل در خانم ها شايع تر است. افراد چاق بيشتر از سايرين دچار سائيدگی مفصل زانو می شوند. ديابت، فشارخون بالا و افزايش اسيداوريک خون نيز باعث افزايش احتمال سائيدگی مفصلی می گردند. سائيدگی مفصلی معمولا" خود را با درد نشان می دهد که با افزايش ميزان سائيدگی ، مقدار درد بيشتر مي شود. سپس درد مفاصل باعث ضعف عضلانی و درد در عضلات مربوط به آن مفصل می شود. در صورت تقويت عضلات، اين درد کاهش می يابد. برخی از بيماران از خشک بودن بدن و مفاصل بعد از بيدار شدن از خواب شکايت می کنند، اما معمولا" خشکی بدن کمتر از نيم ساعت طول می کشد. پيشگيری از آسيب های مفصل زانو: به گفته متخصصان مفصل زانو مهم ترين مفصلی است که وزن بدن را تحمل می کند از اين رو کاهش وزن موثرترين راه پيشگيری و درمان آسيبهای وارده به اين بخش از بدن است. دکتر " محمدرضا هاديان " عضو انجمن فيزيوتراپی ايران و استاد دانشگاه، در اين باره به خبرنگار خبرگزاری دانشجويان ايران ( ايسنا ) واحد علوم پزشکی ايران، گفت: مفصل زانو در تمام فعاليت های انسان مانند ايستادن، راه رفتن و حتی نشستن در معرض فشارهای مکانيکی زياد که ناشی از وزن، حمل بار و حتی ماندن در يک موقعيت ثابت است، قرار دارد.     وی ادامه داد: بعنوان مثال فشار وارد بر مفصل زانو در هنگام بالا رفتن از پله ها معادل سه برابر وزن بدن و در هنگام پايين آمدن هفت تا هشت برابر وزن بدن است از اين رو کاهش وزن برای حفظ سلامتی مفاصل به خصوص مفاصل زانو بسيار با اهميت است. دکتر هاديان، بی تحرکی را نيز خطری جدی برای مفاصل عنوان و تصريح کرد: برخی به غلط بر اين باورند که فقط با حذف فشار بر روی مفصل و ثابت نگه داشتن آن مشکل حل می شود در حالی که عدم تحرک مناسب خود خطری جدی برای بروز بيماری های مفصل همچون آرتروز است چرا که تغذيه مفصل از طريق تحرک انجام می شود. وی نحوه نشستن به صورت چهارزانو، چمباته زدن و استفاده از توالتهای ايرانی را از جمله موارد تشديد کننده آسيب های مفصلی دانست و گفت: تبعيت از اين روش های غلط زندگی، افراد را در سنين پايين مستعد ابتلا به آسيب های مفصلی می کند. دکتر هاديان در پايان تصريح کرد: مطالعات نشان داده است، علاوه بر کاهش وزن با تغذيه مناسب و انجام ورزش های مناسب می توان به پيشگيری و درمان آسيب های مفصلی کمک کرد. توصيه هايی برای درمان آرتروز : وزن بدن بايد کم شود. استفاده از گرما باعث کاهش درد می شود. برای اين کار می توان از کيسه آب گرم استفاده کرد. اگر استفاده از گرما ممنوعيت خاصی نداشته باشد، می توان از روشهای زير استفاده کرد: الف ) قرار دادن مفصل مبتلا در آب گرم 40-38 درجه سانتيگراد و ماساژ آرام آن . ب ) استفاده از دوش آب گرم . ج ) قرار دادن کيسه آب گرم درون يک حوله و استفاده از آن بر روی اندام مبتلا به درد. بايد توجه کرد که در برخی از بيماری ها استفاده از کيسه ی آب گرم بسيار مضر است و قبل از استفاده  از آن حتما" بايد با پزشک مشورت کرد. همچنين کيسه آب گرم نبايد بر روی اندام مبتلا قرار داده شود. از گذاشتن آن در زير اندام يا خوابيدن بر روی آن نيز بايد خودداری شود. 3- از کفش مناسب استفاده شود. 4- از دو زانو و چهار زانو زدن و ايستادن طولانی مدت خودداری گردد. 5- از بالا و پايين رفتن از پله ها تا حد ممکن اجتناب شود. 6- به جای نشستن روی زمين، از صندلی استفاده شود. 7- ورزش: انجام برنامه ورزشی و تقويت عضلات می تواند به اندازه داروهای ضد درد در درمان سائيدگی مفصلی موثر باشند. بی حرکتی می تواند باعث بدتر شدن سائيدگی مفصلی گردد. لذا نبايد نگران سائيدگی مفصل در اثر انجام فعاليت های توصيه شده توسط پزشک بود. انجام اشتباه حرکات ورزشی باعث بدتر شدن علائم و درد می گردد.     مراقبت از زانوها: زانو، اندام های حساس و مهم بدن است که در پياده روی و انواع ورزشها نقش حساسی داشته و سلامت و قوت آن، ما را در انجام کارهای روزمره و انجام انواع ورزش توانمند می سازد. مفصل زانو مهمترين مفصلی است که وزن بدن را حمل می کند. از اين رو تمام فعاليتهای انسان مانند کار سنگين، کمر تحرکی و افزايش وزن می تواند آسيب زيادی به اين قسمت بدن وارد آورد. فشار وارده به زانوها در موقع بالا رفتن از پله ها 3 برابر وزن بدن و در موقع پايين آمدن از پله ها 8-7 برابر وزن بدن می باشد از اين رو کاهش وزن  برای حفظ سلامتی مفاصل به ويژه مفصل زانو اهميت زيادی دارد. بنابر اين گزارش بی تحرکی نيز خطر جدی برای مفصل زانو می باشد. برخی معتقدند که با بی تحرکی و ثابت نگهداشتن زانو  و همچنين حذف فشار از روی آن می توان به حفظ سلامت زانو کمک کرد در حالی که   بی تحرکی خطر جدی برای بروز بيماريهای مفصل و آرتروز است. زيرا تغذيه مفصل از طريق تحرک تامين می شود. لازم به ذکر است که نحوه نشستن بصورت چهارزانو عامل تشديد کننده مهمی در تخريب غضروف مفصلی بشمار می آيد در حاليکه کاهش وزن همراه با تغذيه و انجام ورزشهای مناسب می تواند به پيشگيری و درمان آسيبهای مفصلی کمک کند. نکاتی چند برای مراقبت از زانوها : - زانوها نياز به حرکت دارند. تحرك ، به تغذيه مفصل، حفظ قدرت عضلانی و دامنه حرکتی زانو کمک می کند. - اگر به کارهايی اشتغال داريد که ناگزيريد برای مدتی طولانی روی صندلی بنشينيد، ساعتی يک بار از جای خود برخيزيد و پنج دقيقه راه برويد. همچنين هنگام نشستن می توانيد پاشنه های پا را از روی زمين بلند کنيد يا زانوها را صاف نگه داريد. - افرادی که ناچارند مدتی طولانی بايستند، ساعتی چند بار زانوهای خود را خم کنند. همچنين توصيه می شود که در طول روز، چند بار روی پاشنه پا بايستند و چند قدم راه بروند. اين افراد به منظور پيشگيری از زانو درد، بايد از روشهای تقويت کننده زانو استفاده کنند. - بيمارانی که برای مدتی طولانی بستری بوده اند و قادر به راه رفتن نيستند، بايد در طول روز حداقل سه بار انقباضات يا ورزش های ايستايی زانو را انجام دهند. - هنگام خوابيدن به صورت طاق باز، بالش را زير زانوهای خود قرار دهيد. چنانچه به پهلو می خوابيد، بين زانوها بالشی قرار دهيد، اما اگر عادت داريد که بر شکم بخوابيد، ( که عادت نادرستی است و از منظر اسلام نيز مکروه می باشد ) بالش را زير ساق ها بگذاريد. با انجام منظم ورزش های تقويتی و کششی، قدرت عضلانی و انعطاف پذيری بافت های اطراف مفصل را بهبود ببخشيده و از بروز ضايعات زانو پيشگيری نماييد. همچنين سعی کنيد حرکات زانو را در دامنه کامل انجام دهيد. اين کار به حفظ دامنه کامل حرکتی مفصل کمک می کند. ورزش های زانو را ابتدا با تعداد کم ( پنج بار ) و دو بار در طول روز شروع کنيد و با بهبود وضعيت جسمانی، تعداد و دفعات تکرار آن را افزايش دهيد. - توصيه می شود که در مراحل ابتدايی، در هر جلسه يک حرکت ورزشی انجام دهيد و اگر حرکتی موجب ناراحتی شما شد، از انجام آن خودداری کنيد. - از انجام ورزش هايی که موجب درد، ناراحتی و تورم زانو می شود، خودداری کنيد، اما بايد درد مفصلی و درد عضلانی که در مراحل اوليه تمرينات ورزشی بروز می کند، تمايز قائل شويد. دردهای عضلانی معمولا" بطور تاخيری، يعنی چند ساعت پس از انجام تمرينات بروز می کنند. اين دردها، به مرور زمان با تداوم برنامه ورزشی از بين می رود. - اگر افزايش وزن داريد، با برنامه های مناسب ورزشی و غذايی، وزن خود را کاهش دهيد. به خاطر داشته باشيد که کاهش وزن موجب کاهش فشار وارده بر مفصل می شود. - از انجام اعمالی نظير بلند کردن اجسام بسيار سنگين و حمل بار به مدت طولانی اجتناب کنيد، زيرا اين کار فشار زيادی بر زانوها وارد می سازد. اگر ناگزير به حمل اجسام سنگين هستيد، عضلات زانو را با ورزش تقويت کنيد و بين فعاليتهای خود، زمانی را به استراحت اختصاص دهيد.   گرفتگی ناگهانی عضلات هنگام پياده روی   اگر بعد از 5 دقيقه پياده روی يا بيشتر، عضلات ساق پای شما دچار گرفتگی و درد شد، ولی ساير اوقات اينگونه نبود، نشان می دهد شما دچار لنگی پا بصورت متناوب هستيد که در اثر نرسيدن خون کافی به پاها اتفاق می افتد. هنگام پياده روی، اگر سرخرگ هايی که خون را به سمت پاها می برند، دچار گرفتگی شوند، ديگر نمی توانند مقدار زيادی خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق پای شما دچار آسيب و درد می شود. هنگام پياده روی، عضلات پاهای شما نياز به مقدار زيادی خون دارند. بنابراين اگر سرخرگ هايی که خون را به سمت پاهای شما می برند، دچار گرفتگی شوند، ديگر نمی توانند مقدار زيادی خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق پای شما دچار آسيب و درد می شود. برای بهبود گرفتگی عضلات پا، آنقدر پياده روی کنيد تا عضلات پای شما درد بگيرد، سپس استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا"  پياده روی را شروع کنيد. همچنين بايستی مصرف چربی را کاهش دهيد.    اگر 6 هفته بطور منظم و با برنامه ورزش کنيد، می توانيد بدون احساس هيچ دردی، سه برابر حالت عادی پياده روی کنيد. ولی افرادی که     علی رغم اين 6 هفته ورزش منظم، باز هم دچار گرفتگی و دردساق پا می شوند، حتما" دچار گرفتگی سرخرگ ها در ساير قسمتهای بدن خود هستند، بنابراين قبل از شروع برنامه ورزشی نزد پزشک برويد تا از سلامتی خود مطمئن شويد. برای بهبود اين حالت، آنقدر پياده روی کنيد تا عضلات پای شما درد بگيرد، سپس استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا" پياده روی را شروع کنيد. همچنين بايستی مصرف چربی را کاهش دهيد. حتی ممکن است برای کاهش کلسترول ( چربی ) خون نياز به مصرف دارو داشته باشيد. آسيب های عضلات پشت ساق پا شايع است و می توانند هر فردی از جمله نوجوانان، ورزشکاران و سالمندان را مبتلا کنند. اين آسيبها اغلب افرادی را گرفتار می کنند که قبل از ورزش و فعاليت شديد بدنی، بدن خود را گرم و آماده نمی کنند. جراحان ارتوپدی معتقدند بهترين راه برای محافظت از عضلات بدن اين است که قبل و بعد از ورزش، بتدريج و با ملايمت عضلات را تحت کشش قرار دهيم. تحت کشش قراردادن عضلات ساق پا و پا ، علاوه بر کمک در پيشگيری از صدمات آنها، خطر آسيبهای کمر را نيز کاهش می دهد. برای انجام اين کار بر روی زمين بنشينيد و يک ساق پايتان را به حالت کشيده قرار دهيد کف پای ديگرتان را بر روی سطح داخلی ساق پای کشيده قرار دهيد اندکی به جلو خم شويد و در حالی که پنجه پای کشيده تان را به آرامي  به طرف بالا نگه داشته ايد آنر با انگشتان دست لمس کنيد.

تاثير تغذيه بر كمر درد

بعضی از مواد مغذی می توانند متابولیسم سلولی را که زمینه ساز التهابات مزمن است، تعدیل نمایند. این مواد مانند داروها باعث کاهش سریع درد نمی شوند، بلکه بعد از هفته ها یا ماه ها اثرات خود را نشان می دهند. همچنین مشابه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بر روی مکانیسم های التهابی بدن عمل می کنند. گوشت قرمز باعث افزایش دردهای مزمن کمر شده و نیز اسید اوریک حاصل از آن نیز در ایجاد درد مفاصل دخالت دارد.

گوشت قرمز برای کمردرد مضر است ، ولی ماهی ، روغن ماهی ، آجیل و دانه های خوراکی مثل بادام و گردو و بادام زمینی ، سویا و سایر حبوبات ، سیب زمینی و غذاهای تهیه شده از جو برای کاهش درد کمر مفید هستند.

بدن انسان از اسید آراشیدونیک ( نوعی اسید چرب اشباع ) موجود در چربی حیوانی برای ساخت پروستاگلندین های نوع 2 استفاده می کند که مواد شبه هورمونی هستند و باعث افزایش التهابات می شوند. سبزیجاتی مانند سیب زمینی ، سویا و سایر حبوبات و ماهی های آب های سرد باید به عنوان منبع مهم پروتئینی جانشین گوشت های حیوانی شوند.

مغزها و دانه ها منابع عالی دیگری از پروتئین هستند. روغن این مغزها و دانه ها مانند روغن ماهی ، محتوی اسیدهای چرب ضروری است و بدن انسان قابلیت تبدیل آن ها به موادی به نام پروستاگلندین های نوع 1 و 3 را دارد. این مواد از منابع گیاهی هم مشتق می شوند.

بادام ، بادام زمینی و گردو هم بسیار مفید می باشند؛ زیرا محتوی منیزیم هستند و منیزیم نه تنها در ساختمان استخوان ها و غضروف ها به کار می رود ، بلکه در نگهداری کشش عضلات هم مؤثر هستند. کمردرد اغلب نتیجه کشش ضعیف عضلات شکمی است.

برنامه غذایی روزانه ما باید از نظر میوه ها ، سبزیجات خام و غلات سبوس دار کامل باشد تا مواد مغذی لازم را برای نگهداری استخوان ها ، سیستم عصبی و عضلانی که تقویت کننده قسمت پشتی بدن است، تأمین نماید.غذاهای تهیه شده از جو یا پوره آن ، بهتر است در هر صبحانه خورده شوند. این غذاها منبع عالی از سیلسیم هستند که برای تقویت و ساخت استخوان ها لازم است و نیز حاوی ویتامین های گروه B می باشند که برای سلامتی سیستم اعصاب و عضلات مفیدند.

مکمل های تغذیه ای

کلسیم و منیزیم برای استخوان ها و همچنین برای کاهش اسپاسم عضلانی مؤثر هستند. وجود سیلسیم در ساختمان استخوان ها نیز ضروری است. بیوفلاوونوئیدها و ویتامین های E و C برای نگهداری بافت پیوندی و نیز کاهش خطرات ناشی از آسیب ها مفید می باشند. ویتامین C در مواردی که اسید معده ترشح کمی دارد و در نتیجه کلسیم کمتری از غذا جذب می شود، کمک کننده است. اگر منشاء درد کمر ، اسپاسم عضلانی یا مربوط به عصب سیاتیک باشد ، در این موارد روغن پامچال یکی از منابع عالی در کاهش التهابات خواهد بود.

مقدار توصیه شده روزانه مکمل ها برای کاهش درد

- کلسیم 100 میلی گرم

- منیزیم 500 میلی گرم ( اگر مشکل کلیوی دارید ، قبل از مصرف این مقدار منیزیم با پزشک خود مشورت نمایید)

- ویتامین E به همراه توکوفرول ها 400 تا 800 واحد بین الملل.

آنتی اکسیدان ها

با بروز یک واکنش التهابی در بدن ، مواد مضری به نام رادیکال های آزاد ایجاد می شوند. رادیکال های آزاد موجب آسیب به بافت ها ، افزایش التهابات و عود مجدد درد می شوند. وجود مقادیر زیاد آنتی اکسیدان ها در بدن با مبارزه بر علیه رادیکال های آزاد ، باعث کاهش درد و التهاب می شوند.

ویتامین C

ویتامین C یکی از مهم ترین آنتی اکسیدان ها به شمار می رود که می تواند در بهبود زخم ها و آسیب های اسکلتی و عضلانی و نیز دردهای مزمن مؤثر باشد.

مقدار توصیه شده حداکثر 2000 تا 3000 میلی گرم در روز است.

بیوفلاوونوئیدها

مانند کورستین و کاتچین باید به همراه ویتامین C مصرف شوند که دارای اثرات آنتی اکسیدانی بوده و همچنین قابلیت نفوذپذیری مویرگ ها را می کاهند که این امر منجر به کاهش التهابات و ورم مفاصل می شود.

ویتامین E

این ویتامین خاصیت ضدالتهابی و تقویت سیستم ایمنی را بر عهده دارد. مقدار توصیه شده آن تا 800 واحد بین المللی در روز است.

روی، مس و منگنز

به عنوان کوفاکتور برای فعالیت آنزیم سوپر اکسید دسموتاز (SOD) عمل می کنند. بدن به طور طبیعی این آنزیم ضدالتهابی را تولید می نماید. عمل (SOD) به عنوان یک عامل ضد التهابی ضعیف است. (SOD) موجود در بدن به همراه منگنز ، روی و مس اثرات آنتی اکسیدانی را تقویت می نماید.

مقادیر توصیه شده :

مس 2 میلی گرم دو بار در روز

روی 30 میلی گرم دو بار در روز

منگنز 50 میلی گرم دو بار در روز

روی و منگنز مستقیماً اعمال آنتی اکسیدانی دارند. روی اضافی می تواند باعث کمبود مس و همچنین کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن شود. به همین دلیل نباید روزانه بیش از 90 میلی گرم روی مصرف شود.

کاروتنوئیدها

گروهی از آنتی اکسیدان ها به شمار می روند که بدن می تواند ویتامین A را از آنها تولید نماید. ویتامین A به عنوان یک ماده مغذی برای تقویت سیستم ایمنی عمل می کند. همچنین برای تجدید بافت ها نیز ضروری می باشد.

مقدار توصیه شده 25000 واحد بین المللی در روز است.

ویتامین A

این ویتامین به عنوان کمک کننده در بازسازی و تجدید سلول هاست.

مقدار توصیه شده 10000 واحد بین المللی در روز است.

اسیدهای چرب ضروری(*EFA)

شامل EPA ( ایکوزاپنتانوئیک اسید ) و GLA ( گاما لینولنیک اسید ) و لینولنیک اسید می باشد. این گروه مواد برای درمان آرتریت ( التهاب ) ، به ویژه آرتریت روماتوئید ( التهاب مفاصل ) به کار می رود. این اسیدهای چرب التهابات حاصل از پروستاگلندین های را کاهش می دهند. لینولنیک اسید در تخم مرغ ، کتان و ماهی ها مثل ماهی تون ، سالمون ، شاه ماهی، ماکرل، قزل آلا، ساردین و نیز جگر ماهی یافت می شود. GLA در منابع گیاهی مانند روغن پامچال و روغن دانه توت سیاه یافت می گردد.

روغن ماهی

منبع مهم EPA یا ایکوزاپنتانوئیک اسید و نیز اسیدهای چرب امگا 3 است که اثراتی مشابه GLA دارد. میزان توصیه شده 2 تا 3 کپسول 1000 تا 1700 میلی گرمی، سه بار در روز است.

روغن تخم کتان نیز به عنوان یک منبع گیاهی، برای جانشین شدن روغن ماهی مفید است.

ویتامین B6

این ویتامین در کاهش دردهای عصبی و دردی که علت آن گرفتگی اعصاب است ، مؤثر است. این ویتامین ممکن است به کاهش علائم آرتریت نیز کمک کند.

مقدار دوز توصیه شده 50 تا 200 میلی گرم در روز است.

دوزهای بالای ویتامین B6 ممکن است اثرات جانبی مسمومیت عصبی ایجاد نماید، به خصوص زمانی که به تنهایی و بدون مصرف سایر ویتامین های گروه B و منیزیم مصرف شود.

گلوکز آمین سولفات

این ماده به صورت طبیعی در غضروف مفاصل موجود بوده و برای درمان آرتریت و عوارض مربوط به مهره های بدنی به کار می رود.

مقدار توصیه شده 500 تا 1000 میلی گرم ، دو تا سه بار در روز است.

ناندرلون و عوارض آن

ناندرلون و عوارض آن

موارد مصرف‌: ناندرولون‌ برای‌ درمان‌استئوپروز دوران‌ یائسگی‌ و نیز آنمی‌آپلاستیك‌، درمان‌ روندهای‌ كاتابولیك‌ وسرطان‌ پستان‌ بكار می‌رود.  

مكانیسم‌ اثر: دارو با افزایش‌ ساخت‌پروتئین‌ و تحریك‌ اشتها، افزایش‌ تولیداریتروپوئیتین‌ و احتمالا اثر مستقیم‌ بر مغزاستخوان‌، افزایش‌ میزان‌ هموگلوبین‌ وگلبولهای‌ قرمز خون‌ اثرات‌ فارماكولوژیك‌خود را اعمال‌ می‌نماید. 

فارماكوكینتیك‌: دفع‌ دارو كلیوی‌ بوده‌ ومقدار كمی‌ نیز از طریق‌ مدفوع‌ دفع‌ می‌شود.

موارد منع‌ مصرف‌: این‌ دارو در مواردی‌چون‌ عیب‌ شدید كار كبد، سرطان‌پروستات‌، سرطان‌ پستان‌ در مردان‌،پورفیری‌، نفروز، افزایش‌ كلسیم‌ خون‌،سرطان‌ پستان‌ منتشر در زنان‌ همراه‌ باازدیاد كلسیم‌ خون‌ نباید مصرف‌ شود.  هشدارها: 1 ـ در بیماریهای‌ قلبی‌ و كلیوی‌،بیماریهای‌ كبدی‌، زیادی‌ فشار خون‌،دیابت‌، صرع‌، میگرن‌، متاستاز استخوانی‌دارو با احتیاط تجویز شود. 2 ـ در كودكان‌ و نوجوانان‌ خطر انسدادزودرس‌ اپی‌فیز وجود داشته‌ و احتمال‌بلوغ‌ زودرس‌ مردان‌ و بروز صفات‌

 ثانویه‌ مردان‌ در زنان‌ نیز وجود دارد

3 ـ مصرف‌ استروئیدهای‌ آنابولیك‌ درمردان‌ مسن‌، با خطر بزرگ‌ شدن‌ و سرطان‌پروستات‌ همراه‌ است‌.

 عوارض‌ جانبی‌: عوارض‌ دارو عبارتند ازآكنه‌، احتباس‌ سدیم‌ به‌ همراه‌ خیز، بروزصفات‌ ثانویه‌ جنسی‌ مردانه‌ مانند تغییرات‌صدا (گاهی‌ غیرقابل‌ برگشت‌)، فقدان‌قاعدگی‌، مهار اسپرماتوژنز، انسداد اپی‌فیزقبل‌ از بلوغ‌، تستهای‌ غیرطبیعی‌ عملكردی‌كبدی‌. تومورهای‌ كبدی‌ گهگاه‌ بدنبال‌درمان‌ طولانی‌ مدت‌ با استروئیدهای‌آنابولیك‌ بروز می‌كنند.

تداخل‌های‌ دارویی‌: تجویز همزمان‌آدرنوكورتیكوئیدها، كورتیكوتروپین‌،غذاها و داروهای‌ حاوی‌ سدیم‌ باناندرولون‌ موجب‌ تشدید عوارض‌ جانبی‌دارو می‌شود: ضد التهاب‌های‌ غیراستروئیدی‌، سالیسیلات‌ها و داروهای‌ضد انعقاد اثراتشان‌ تقویت‌ می‌شود.داروهای‌ ضد دیابت‌ موجب‌ كاهش‌ اثرات‌دارو شده‌ و داروهای‌ هپاتوتوكسیك‌عوارض‌ كبدی‌ دارو را افزایش‌ می‌دهند.سوماتروپین‌ نیز اثرات‌ دارو بر بلوغ‌زودرس‌ را تشدید می‌نماید.

مقدار مصرف‌:

 بزرگسالان‌: دارو به‌ میزان‌ 50 میلی‌گرم‌ هرسه‌ هفته‌ از طریق‌ تزریق‌ عمیق‌ داخل‌عضلانی‌، تجویز می‌گردد.

تب مديترانه

تب مديترانه اي خانوادگي

اين بيماري چيست؟

يك بيماري ژنتيكي است آه با حملات راجعه تب همراه با درد شكمي و/يا (FMF) تب مديتران هاي خانوادگي

درد قفسه سينه و/يا درد و التهاب مفصل مشخص م يگردد.به طور آلي بيماري در مردمان ناحيه مديترانه و

خاورميانه ديده مي شود آه شامل نژادهاي يهودي، ترك، عرب و ارمني م يگردد.

شيوع اين بيماري چقدر است؟

شيوع بيماري در بالاترين احتمال خود يك سوم در هر 1000 نفر است. اين بيماري در ساير نواحي جهان نادر

است. با اين حال، پس از آن آه ژن بيماري آشف شد، مشخص شد آه بيماري در جوامعي آه شيوع آن ناچيز

تصور مي شد (مانند ايتاليا، يونان و آمريكا) بيش از مقادير تخمين زده شده است.

در 90 % بيماران قبل از سن 20 سالگي بروز م يآند. بيماري در بيش از 50 % اين بيماران، FMF حملات

.( در دهه نخست زندگي بروز مي آند. پسران به ميزان اندآي بيش از دختران مبتلا مي شوند ( 13 به 10

علل ايجاد بيماري آدامند؟

ناميده مي MEFV يك بيماري ژنتيكي است. ژن مسؤول در آسي آه به تب مديترانه اي مبتلاست، ژن FMF

شود. اين ژن پروتئيني را آد مي آند آه در تنظيم آاهش التهاب نقش ايفا مي آند. اگر اين ژن دچار جهش شود

ديده مي شود)، تنظيم آاهنده التهاب به طور صحيح صورت نم يپذيرد و بيمار دچار FMF (همانطور آه در

حملات تب مي گردد.

در حال حاضر تحقيقات بيشتري براي آشف ساير ژنهاي دخيل در بيماري و مؤثر در درمان اين بيماري در

دست اقدام است.

آيا اين بيماري ارثي است؟

اين بيماري به طور اتوزومال مغلوب به ارث مي رسد (ربطي به آروموزومهاي جنسي ندارد). با توجه به

نياز به وجود 2 آپي از ژن جهش يافته است آه يكي از پدر و FMF الگوي وراثتي بيماري، براي ابتلا به

ديگري از مادر به ارث مي رسد. بنابراين بيشتر والدين ناقل بيماري هستند تا اين آه به بيماري مبتلا باشند

(ناقل بيماري يك آپي از ژن معيوب را دارد، ولي به بيماري مبتلا نيست). بيماري در افراد مختلف خانواده

نظير خواهران و برادران، عمو و دايي، عمه و خاله و حتي در افراد خانواده با نسبت دور نيز ديده م يشود.

مبتلا باشد و ديگري ناقل بيماري باشد، به احتمال 50 % يكي از FMF در موارد اندآي، اگر يكي از والدين به

دو فرزند اين خانواده به بيماري مبتلا م يگردد.

چرا آودك من به اين بيماري مبتلاست؟ آيا مي شود از ايجاد آن جلوگيري آرد؟

را به ارث برده است، به بيماري مبتلا شده است. نكته مهم FMF آودك بيمار به دليل آن آه ژنهاي مسبب

اينست آه ازدواج هاي قومي – قبيله اي موجب افزايش برخورد دو ناقل به عنوان پدر و مادر بيمار مي گردد.

در درخت ژنتيك تقريباً يك چهارم بيماران، پدر و مادر از يك درخت خانوادگي هستند (شاخه تحتاني يك

شاخه). نكته مهم اينست آه ازدواج خانوادگي نبايد در جوامع پرخطر صورت بگيرد.

آيا اين بيماري مسري است؟

2

خير. اين بيماري مسري نيست.

علايم اصلي بيماري آدامها هستند؟

علايم اصلي بيماري شامل تب راجعه به همراه درد شكمي، درد قفسه سينه يا درد مفصلي است. دردهاي

شكمي شايعترين علامت است آه در حدود 90 % بيماران ديده مي شود. درد قفسه سينه در 20 تا 40 درصد

بيماران و درد مفصلي در 50 تا 60 درصد آنها ديده مي شود.

آودك معمولاً از يك نوع خاص درد آه به صورت درد شكمي و تب راجعه است، شكايت دارد. با اين حال،

برخي بيماران نوع ديگري از درد را تجربه م يآنند آه به صورت تنها يا ترآيبي از درد در چند ناحيه بدن

(مانند درد شكمي و درد قفسه سينه يا درد قفسه سينه و التهاب و درد مفصلي) است.

اين حملات خودمحدودشونده هستند آه بين 1 تا 4 روز طول مي آشد. بيماران در انتهاي حملات به طور آامل

بهبود م ييابند و در بين حملات آاملاً طبيعي هستند. برخي حملات بقدري دردناك هستند آه بيمار يا

خانواده اش را مجبور به مراجعه به پزشك مي آنند. خصوصاً درد شكمي در مواردي درد آپانديسيت را تقليد

مي آند و بيمار را به زير تيغ جراحي غيرضروري م يآشد.

با اين وجود، بعضي بيماران دردهاي خفيفي را تجربه مي آنند آه با ديسترس شكمي اشتباه گرفته مي شود. اين

يكي از دلايلي است آه تشخيص بيماري را سخت م يآند. آودآان معمولاً در هنگام درد شكمي دچار يبوست

مي گردند آه همزمان با بهبود درد، مدفوع نيز ش لتر مي شود.

آودك مبتلا ممكن است به تب با درجه بالا مبتلا گردد و يا فقط افزايش اندآي در دماي بدن داشته باشد. به

طور آلي، درد قفسه سينه ي كطرفه است. اين درد گاهي آنچنان شديد است آه تنفس عميق را مشكل م يسازد.

درد در طول چند روز آاملاً بهبود مي يابد. معمولاً يك مفصل نيز به طور همزمان درگير مي شود

(مونوآرتريت) آه بيشتر مچ پا يا زانو است. مفصل به قدري متورم و دردناك است آه راه رفتن آودك را

دچار اشكال م يآند. در حدود ي كسوم اين بيماران به ضايعات پوستي قرمز رنگي بر روي مفصل مبتلا دچار

مي شوند. حمله مفصلي بيش از ساير علايم بيماري به طول م يانجامد آه ممكن است 4 روز تا 2 هفته باشد.

در برخي بيماران، تنها تظاهر بيماري، درد و تورم راجعه مفصل است آه موجب اشتباه تشخيصي و گذاشتن

تشخيصهايي نظير تب روماتيسمي حاد و آرتريت روماتوئيد جوانان م يگردد.

در حدود 5 تا 10 درصد موارد درگيري مفصلي به شكل مزمن درم يآيد و باعث تغييرات غيرقابل برگشتي

مي شود.

است آه معمولاً بر روي اندامهاي تحتاني و مفاصل FMF اريتم شبه بادسرخ نوع خاصي از ضايعات پوستي

آنها ديده مي شود. بعضي آودآان از درد آزار دهنده ساق پا شكايت دارند. برخي انواع نادر حملات بيماري

عبارتند از: پريكارديت راجعه (التهاب لايه خارجي قلبي)، ميوزيت (التهاب عضلاني)، مننژيت (التهاب

پرده هاي مغزي) و ارآيت (التهاب بيضه ها).

برخي از بيماريهايي آه با واسكوليت (التهاب عروق) همراهند (مانند پورپوراي هنوخ شوئن – لاين و

به طور شايعتري ديده مي شوند. FMF پلي آرتريت ندوزا) در آودآان مبتلا به

مهمترين عارضه بيماري در موارد درمان نشده، آميلوئيدوز است. آميلوئيد پروتئين خاصي است آه با رسوب

در اندامهايي مانند آلي هها، روده ها، پوست و قلب موجب از دست رفتن تدريجي عملكرد آنها (خصوصاً آليه ها)

نيست و در ساير بيماريهاي التهابي مزمني آه درمان قطعي ندارند (نظير FMF مي شوند. اين حالت مختص

آرتريت روماتوئيد، آرتريت مزمن جوانان يا سل) نيز ديده مي شود. يافتن آميلوئيد در روده ها يا آليه ها مي

تواند به عنوان يك معيار تشخيصي در نظر گرفته شود.

آودآاني آه تحت درمان آلش يسين قرار مي گيرند، از ابتلا به اين عارضه تهديدآننده حيات ايمن هستند.

آيا بيماري در همه آودآان مشابه است؟

بيماري در همه آودآان مشابه نيست. نوع، مدت و شدت حملات مي تواند –حتي در يك آودك نيز – متفاوت

باشد.

آيا بيماري آودآان با بزرگسالان تفاوت دارد؟

آودآان مشابه بزرگسالان است. با اين حال برخي تظاهرات بيماري مانند آرتريت FMF به طور آلي بيماري

و ميوزيت در آودآان شايعتر است و شيوع آنها با افزايش سن آاهش مي يابد. ارآيت در پسران آم سن و سال

بيش از مردان بالغ ديده مي شود. سن آغاز بيماري نيز مهم است. خطر ابتلا به آميلوئيدوز در بيماران

درمان نشده اي آه در سنين پايين تر مبتلا شده اند، بيشتر است.

3

اساس تشخيص بيماري چيست؟

وجود ندارد. تشخيص مراحل زير را طي مي آند: FMF هيچ ابزار خاصي براي تشخيص

وجود دارد آه حداقل 3 حمله رخ داده باشد. پيش زمينه نژادي و وجود FMF 1) شك باليني: تنها زماني احتمال

علايم بيماري يا نارسايي آليوي نيز بايد در نظر گرفته شود.

از والدين بيمار بايد درباره جزئيات حملات پيشين سؤال نمود.

در او وجود دارد را بايد به طور دقيق پيگيري نمود. در طي پيگيري، FMF 2) پيگيري: آودآي آه احتمال

در صورت امكان بايد در هنگام حملات بيمار را معاينه آرد و از او آزمايشهاي خون به عمل آورد تا وجود

التهاب مشخص شود.

به طور آلي، آزمايشها در طول حملات مثبت م يشود و پس از فروآش حملات به حالت طبيعي يا نزديك

FMF طبيعي باز مي گردد. معيارهايي براي طبقه بندي بيماري وجود دارند آه در چنين مواردي به تشخيص

آمك مي آنند.

هميشه معاينه آودك در هنگام حملات امكان پذير نيست؛ لذا بايد از والدين خواست تا حالات روزانه و وقايع

رخ داده طي حملات را يادداشت آنند. آنها همچنين مي توانند به آزمايشگاههاي محلي مراجعه آنند.

را مطرح مي آند، FMF 3) پاسخ به درمان با آلشي سين: آودآاني آه يافته هاي باليني و آزمايشگاهي آنان قوياً

به طور آزمايشي براي مدت تقريبي 6 ماه تحت درمان با آلش يسين قرار مي گيرند تا پاسخ آنها به درمان

مبتلا باشد، هيچ حمله اي را تجربه نم يآند يا اينكه تعداد، شدت و مدت FMF بررسي شود. اگر بيمار به

حملات به طور چشمگيري آاهش مي يابد.

براي بيمار پذيرفته م يشود و براي تمام عمر FMF تنها هنگامي آه مراحل فوق صورت گرفت، تشخيص

تحت درمان با آلشي سين قرار مي گيرد.

اندامهاي مختلف بدن را درگير مي سازد، همكاري متخصصان مختلف در درمان بيماري FMF از آنجا آه

ضروري است آه عبارتند از: متخصص آودآان، متخصص روماتولوژي آودآان يا بزرگسالان، متخصص

آليه (نفرولوژي) و متخصص گوارش.

FMF 4) تجزيه و تحليل ژنتيكي: در دو دهه اخير آناليز ژنتيكي براي تشخيص جهش ژني مسبب بيماري

انجام گرفته است. تشخيص باليني بيماري در صورت وجود 2 جهش ژنتيكي تأييد خواهد شد آه هرآدام از اين

جهشها از يك والد به ارث م يرسد. با اين حال اين جهشها در 70 تا 80 درصد بيماران ديده م يشود و بيمار

ممكن است فاقد جهش باشد. FMF مبتلا به

يك تشخيص باليني است. آناليز ژنتيكي در همه مراآز دنيا موجود FMF با توجه به اين مطالب تشخيص

نيست.

حتي در FMF تب و درد شكمي شايعترين شكايات آودآان مبتلا هستند. اما با اين وجود تشخيص بيماري

جوامع پرخطر نيز آار دشواري است و ممكن است 2 سال تا تشخيص آن طول بكشد. اين تأخيز تشخيصي از

اهميت بسزايي برخوردار است زيرا خطر آميلوئيدوز در افراد درما ننشده افزايش م ييابد.

بيماريهاي ديگري نيز با تظاهرات تب، درد شكمي و درد مفصلي همراه هستند آه اآثر آنها نيز الگوي ژنتيكي

بيماري بهجت، بيماري ماآل – ولز، ،PFAPA ،TRAPS ،HIDS : دارند. اسامي برخي از آنها عبارتند از

اما اين بيماريها نيز علايم و خواص آزمايشگاهي خاص خود را دارند. .CINCA

آزمايشهاي مورد نياز آدامها هستند؟

الف) آزمايشهاي خون:

از اهميت خاصي برخوردار است. FMF تستهاي آزمايشگاهي همانطور آه قبلاً هم گفته شد در تشخيص

شمارش آامل سلولي، فيبرينوژن در هنگام ،CRP ، (ESR) آزمايشهايي نظير سرعت رسوب گلبولهاي قرمز

حملات بيماري انجام م يپذيرد تا از چگونگي گستردگي التهاب مطلع شويم.

اين آزمايشها بعداز فروآش آردن علايم بيماري نيز مجدداً انجام م يشوند تا مشخص شود آه آزمايشها به حد

طبيعي يا نزديك طبيعي رسيده اند يا نه. در حدود يك سوم بيماران به سطوح طبيعي دست مي يابند؛ ولي دو

سوم بقيه به سطوحي پايي نتر اما در حد فوقاني طبيعي مي رسند.

آزمايشهاي خون براي تشخيص ژنتيكي نيز آاربرد دارند. آودآاني آه تحت درمان با آلشي سين هستند، بايد

برخي آزمايشهاي خون و ادرار را 2 بار در سال انجام دهند.

ب) آزمايش ادرار: نمونه ادرار براي بررسي گلبول قرمز و پروتئين در ادرار بكار م يرود. ممكن است

تغييراتي به طور موقت در هنگام حملات مشاهده شود. اين هشداري براي پزشك جهت انجام آزمايشهاي بيشتر

4

رد آننده آميلوئيدوز است. آزمايشهاي تكميلي عبارتند از: تعيين پروتئين دفع شده در ادرار و بيوپسي رآتوم

(بخش انتهايي روده بزرگ) و بيوپسي آليه.

ج) بيوپسي رآتوم يا آليه: به برداشتن بخش آوچكي از بافت رآتوم، بيوپسي رآتوم گفته مي شود آه به راحتي

قابل حصول است. در صورت تشخيصي نبودن بيوپسي رآتوم، از آليه بيوپسي گرفته م يشود. تهيه بيوپسي

آليوي از آودآان نيازمند بستري بيمار به مدت يك شب در بيمارستان است. نمونه تهيه شده رنگ آميزي

مي شود و در زير ميكروسكوپ از نظر آميلوئيدوز بررسي م يشود.

آيا بيماري قابل درمان است؟

بله. بيماري با مصرف آلشي سين براي تمام عمر درمان مي شود. در واقع اين دارو براي درمان به آار

نمي رود؛ اما از تكرار حملات و ايجاد آميلوئيدوز در آودك پيشگيري م يآند. اگر بيمار از مصرف دارو

خودداري آند، حملات و خطر ايجاد آميلوئيدوز مجدداً برمي گردند.

درمانهاي بيماري آدامند؟

درمان بيماري ساده، ارزان و فاقد عوارض جانبي جدي است. امروزه تنها داروي به آار رفته در درمان

آلشي سين است. بعداز تشخيص بيماري، بيمار بايد براي تمام عمر دارو مصرف آند. در صورت مصرف

صحيح دارو بيماري در 60 % بيماران فروآش مي آند. در حدود 30 % بيماران پاسخ نسبي مي دهند و 5 تا 10

درصد بيماران پاسخي نمي دهند.

اين درمان علاوه بر آنترل حملات از خطر آميلوئيدوز نيز م يآاهد. توضيح اهميت گرفتن درمان روزانه و

ادامه دادن آن براي بيمار و والدينش بسيار ضروري است. تحمل بيمار نيز اهميت دارد. اگر بيمار تحمل آند،

يك زندگي عادي با طول عمر طبيعي خواهد داشت. ميزان دارو نبايد بدون مشاوره با پزشك و به صورت

خودسرانه توسط والدين تغيير آند.

افزايش دوز آلشي سين در هنگام حملات تأثيري نخواهد داشت. نكته مهم جلوگيري از وقوع مجدد حمله است.

تداخل دارويي مهمي در مصرف آلشي سين وجود ندارد.

و تاليدوميد انجام گرفته است. اما اطلاعات ،TNF مطالعات مختصري بر روي تجويز اينترفرون – گاما، آنتي

آافي از ايمني و اثربخشي اين درمانها در دسترس نيست.

عوارض جانبي درمان آدامند؟

پذيرش مصرف دارو براي تمام طول عمر از سوي والدين بسيار مشكل است. والدين از عوارض جانبي آلشي

سين نگران هستند. اين دارو يك داروي ايمن با عوارض جانبي اندك است آه عوارض جانبي آن با آاهش دوز

از بين مي رود. شايعترين عارضه آن اسهال است.

برخي آودآان به علت اسهال آبكي قادر به تحمل دوزهاي درماني نيستند. در بعضي آودآان بايد از دوز دارو

آاست تا تحمل حاصل شود و سپس اندك اندك دوز را تا مقادير مورد نظر افزايش داد.

ساير عوارض عبارتند از: تهوع، استفراغ و د لپيچه. تعداد سلولهاي خون محيطي (گلبولهاي سفيد و قرمز و

پلاآتها) ممكن است آاهش بيابد ولي با آاهش دوز به سطوح طبيعي باز مي گردد.

آاهش تعداد اسپرم ها در دوزهاي درماني ندرتاً رخ مي دهد. بيماران مؤنث نبايد در هنگام حاملگي و شيردهي

داروي خود را قطع آنند.

درمان بيماري بايد تا چه مدت ادامه يابد؟

درمان بيماري بايد تا آخر عمر ادامه يابد.

درمانهاي مكمل يا غيرمتداول آدامها هستند؟

هيچگونه درمان مكملي وجود ندارد.

بررسي هاي دوره اي مورد نياز آدامند؟

از آودآان تحت درمان بايد دو بار در سال آزمايش خون و ادرار به عمل آورد.

بيماري براي چه مدتي ادامه م ييابد؟

5

اين بيماري تا آخر عمر وجود دارد.

پيش آگهي درازمدت بيماري چگونه است؟

يك زندگي طبيعي خواهد داشت. با اين FMF اگر بيمار براي تمام عمر تحت درمان قرار گيرد، آودك مبتلا به

وجود، اگر بيماري دير تشخيص داده شود يا بيمار دارو مصرف نكند، خطر پيدايش آميلوئيدوز افزايش مي يابد

و پيش آگهي ضعيف مي شود. آودك مبتلا به آميلوئيدوز به پيوند آليه نياز دارد.

آاهش رشد يك مسأله اساسي نيست. با اين حال، گاهي رشد آودآان در هنگام بلوغ فقط با تجويز آلشي سين

بازمي گردد.

آيا احتمال بهبودي آامل بيماري وجود دارد؟

خير، زيرا يك بيماري ژنتيكي است. با اين وجود، مصرف آلش يسين براي همه عمر يك زندگي طبيعي بدون

احتمال آميلوئيدوزرا ميسر م يسازد.

زندگي روزمره

تأثير بيماري بر زندگي روزمره آودك و والدينش چگونه است؟

آودك و والدينش پيش از تشخيص بيماري دچار مشكلات عديده اي م يشوند. آنها مجبورند آه آودك را به

جهت درد شكمي شديد، درد قفسه سينه يا درد مفصلي بارها به بيمارستان ببرند. برخي آودآان تحت اقدامات

غيرضروري جراحي قرار مي گيرند. اما پس از تشخيص بيماري، آودك و والدينش يك زندگي طبيعي را باز

مي يابند. حتي برخي بيماري آودك را فراموش م يآنند و اين موضوع به خاطر عدم مصرف دارو بسيار

خطرناك است.

تنها مشكل موجود تأثير رواني درمان درازمدت است آه اين مطلب با برنامه هاي آموزشي بيمار و والدينش

قابل حل است.

آيا آودك قادر به مدرسه رفتن هست؟

عود حملات ممكن است با مدرسه رفتن بيمار تداخل آند. با اين حال، درمان با آلشي سين اين مسأله را رفع

مي آند.

به آموزگار آودك بايد توضيحات ضروري داده شود و نحوه برخورد با آودك در هنگام حملات آموزش داده

شود.

آيا آودك قادر به فعاليت بدني است؟

آه تحت درمان با آلش يسين است، مي تواند هر ورزش دلخواهي را انجام دهد. تنها FMF بيمار مبتلا به

عارضه اي آه مي تواند فعاليت بيمار را مختل آند، التهاب مفصلي است.

آيا رژيم غذايي خاصي نياز است؟

هيچ رژيم غذايي خاصي مورد نياز نيست.

آيا آب و هوا بر سير بيماري تأثيري دارد؟

خير، تأثيري ندارد.

آيا آودك قادر به واآسيناسيون مي باشد؟

بله، آودك مي توانند واآسيناسيون دريافت آند.

زندگي جنسي، حاملگي و نحوه پيشگيري از بارداري بيمار چگونه است؟

قبل از درمان با آلشي سين مي تواند به مشكلات باروري دچار باشد. اما پس از درمان اين FMF بيمار مبتلا به

مشكل از بين مي رود. دارو بايد حتي در طول حاملگي نيز ادامه يابد

سينوزيت

سينوزيت و راههاي پيشگيري و بهبود آن

سینوزیت چگونه بیماری ای است؟

با فرا رسیدن فصل پاییز و زمستان و  شیوع بیماری شناخته شده این فصول یعنی “سرماخوردگی” مشکل بیماری سینوزیت نیز بیش از سایر فصول سال به چشم می خورد.
به منظور آشنایی هرچه بهتر و علمی تر با بیماری سینوزیت، به بحث درباره علائم و نحوه پیشگیری از سینوزیت می پردازیم.

سینوزیت چه نوع بیماری است؟
در صورتی که به هر دلیلی غلظت ترشحات سینوس های صورت افزایش یابند، به نحوی که منافذ خروجی ترشحات، مسدود شوند، این ترشحات درداخل سینوس ها جمع شده و باعث رشد میکروب ها در داخل سینوس می شود. این، همان سینوزیت حاد یا التهاب و تورم سینوس ها است.

سینوس های صورت در کجا قرار دارند؟
این سینوس ها یا حفره های استخوانی در دو طرف بینی، پشت گونه ها، چشم ها وروی پیشانی، به صورت چهارجفت حفره در ضخامت استخوان قرار دارند. داخل این حفره ها پر از هوا بوده و سطح داخلی آنها را یک لایه ی نازک سلولی به نام لایه ی غشای مخاطی ، پوشانده است.

نقش سینوس ها در سلامت بدن چیست؟
لایه ی غشای مخاطی سینوس ها و بینی، به طور مداوم نوعی مایع رقیق ترشح می کند که این ترشحات، هوای تنفسی را پیش از ورود به ریه ها تمیز، مرطوب و گرم می کند.همچنین سینوس ها در بالا بردن حساسیت بویایی و جلوگیری از انتقال ضربه ها به اجزای داخل مخچه، دخالت دارند.

عوامل تحریک کننده سینوزیت کدامند؟

۱- سرماخوردگی

۲- حساسیت
۳- ضربه به صورت
۴- هوای بسیار سرد
۵- شنا کردن
۶- لوزه سوم
۷- سیگار کشیدن
۸- جسم خارجی درگوش
۹- انحراف تیغه بینی
۱۰- پولیپ بینی ( گرفتگی بینی)
۱۱- تومور ناحیه حلق و بینی
۱۲- تغییر فشار هوا به طور ناگهانی
۱۳- عفونت دندان

به منظور پیشگیری ازعود کردن سینوزیت و یا کمک به بهبود سریع ترآن چه باید کرد؟
۱- بخور:  
تنفس هوای مرطوب و گرم باعث کاهش تورم منافذ سینوس ها خواهد شد. برای این کار روزی سه بار ظرف آبی را به جوش آورده حوله ای روی سر و ظرف آب بیندازید و به مدت ۱۵ دقیقه هوای گرم و مرطوب را استنشاق کنید یا با استفاده از دستگاه بخور، هوای اتاق را مرطوب نگه دارید.
دقت داشته باشید هفته ای یک بار برای جلوگیری از رشد قارچ و کپک روی دستگاه بخور، آن را با مواد سفید کننده خانگی تمیز کنید.

۲ – دوش آب گرم بگیرید:آب گرم با افزایش جریان خون در سینوس ها اثرات ضد احتقانی ( گرفتگی ) خواهد داشت.

۳ – در هوای تمیز تنفس کنید:از افراد سیگاری دوری کنید. در فصل گرده افشانی در و پنجره ها را ببندید و کمتر بیرون بروید تا دچار حساسیت نشوید.

۴- بینی را مرطوب کنید:روزانه چند نوبت بینی خود را با آب نمک مرطوب کنید، زیرا آب نمک با اثرات ضد التهابی ، تورم منافذ سینوس ها را کم می کند.

۵- زیاد آب بنوشید:روزانه ۸-۶ لیوان آب بنوشید تا ترشحات بدن و سینوس ها رقیق شوند.

۶- ورزش کنید:نرمش روزانه به مدت ۲۰ دقیقه، باعث افزایش جریان خون در بدن و سینوس ها می شود و از تورم منافذ آنها می کاهد.

۷- وضعیت خواب خود را تغییر دهید:با گذاشتن دو یا سه بالش زیر سر به هنگام خواب و بالا قرار گرفتن سر نسبت به تنه، محتویات سینوس ها راحت تر تخلیه می شوند.
خوابیدن بیش از حد به این دلیل که بدن در حالت افقی قرار دارد، گرفتاری سینوس را بیشتر می کند.

۸- مواد محرک نخورید:شکلات و تنقلات ، گرفتاری سینوس ها را بیشتر می کند.

۹- مواد لبنی زیاد مصرف نکنید:مصرف مواد لبنی در حد مفید آن باشد و نه بیشتر.

۱۰- داروهای مصرفی را کنترل کنید:برخی از داروهای استروژن دار و ضد فشار خون، می توانند با تورم مخاط بینی مانع تخلیه ترشحات سینوس ها شوند.
به یاد داشته باشید در طول درمان هر نوع سرماخوردگی که همراه با سینوزیت و مشکلات آن باشد، در صورت عدم درمان و یا درمان ناقص، هر یک از عوارض زیر ممکن است برای شما ایجاد شوند:
الف- سینوزیت مزمن ب- انتشار عفونت به استخوان و پوست ج- انتشار عفونت به داخل کره چشم و مغز د- تجمع چرک در سینوس ها و ایجاد آب

چقدر شیر بنوشیم؟

---

یکی از سوال‌هایی که ممکن است برای خیلی از خوانندگان پیش بیاید این است که حداکثر مصرف شیر در روز چند لیوان است؟ آیا کسی اجازه دارد که هر روز به جای آب هم شیر بنوشد یا نه؟

---

دیده‌ایم افرادی را که به دلیل حرفه‌ای (ورزشکاران یا دست اندر کاران رشته تربیت بدنی) که دارند بیش از هر ماده غذایی به شیر، بها می‌دهند، گاهی گوشت نمی‌خورند اما بطری بطری شیر را خالی می‌کنند.

 

در پاسخ به این سوال باید بگوییم که هر یک لیوان شیر، حدود 250 تا 300 میلی‌گرم، کلسیم دارد و نیاز افراد به کلسیم از 1 سالگی به بعد حداکثر 5/2 گرم است که این میزان برابر با مصرف 6 تا 10 واحد شیر و لبنیات در روز است.

حالا اگر کسی روزی 1 لیتر (4 لیوان) شیر همراه مقداری ماست، دوغ، پنیر و کشک بخورد، مشکلاتی برایش به وجود می‌آید. ضمن این که در جامعه‌ی ما کمتر کسی پیدا می‌شود که بیشتر از 10 واحد لبنیات در طول روز مصرف کند!

 

اما نکته مهم در مورد مصرف شیر و لبنیات و دریافت کلسیم این است که در بدن ما همیشه باید تعادلی بین دریافت کلسیم، سدیم، پتاسیم و منیزیم برقرار باشد. به عبارت ساده‌تر اگر افراد در طول روز به اندازه کافی میوه و سبزی مصرف نکنند و پتاسیم و منیزیم لازم را به بدنشان نرسانند و از طرف دیگر، مدام شیر و لبنیات بخورند و دریافت کلسیم‌شان بالا برود، خطر به هم خوردن نسبت در مایع فضای بین سلولی‌شان به وجود می‌آید و در نتیجه دچار گرفتگی عضلانی می‌شوند.

این مشکل به خصوص بیشتر برای ورزشکاران پیش می‌آید و آن‌ها نمی‌دانند که باید به متخصص تغذیه مراجعه کنند و تعادلی بین دریافت کلسیم، پتاسیم و منیزیم‌شان با مصرف میوه، سبزی و لبنیات کافی به وجود بیاورند.

***

حالا اگر این اتفاق برعکس بیفتد و دریافت منیزیم و پتاسیم روزانه یک فرد از طریق خوردن میوه‌ها و سبزیجات فراوان بالا برود و او در طول روز به اندازه کافی هم شیر یا سایر لبنیات را مصرف نکند تا کلسیم کافی به بدنش برساند، مشکل دیگری پیش می‌آید. در این صورت، ممکن است که فرد دچار تشنج بشود و نداند که این تشنج از کجا آمده است!

اگر افراد در طول روز به اندازه کافی میوه و سبزی مصرف نکنند و پتاسیم و منیزیم لازم را به بدنشان نرسانند و از طرف دیگر، مدام شیر و لبنیات بخورند و دریافت کلسیم‌شان بالا برود، خطر به هم خوردن نسبت در مایع فضای بین سلولی‌شان به وجود می‌آید و در نتیجه دچار گرفتگی عضلانی می‌شوند

با تمام این تفاسیر، با توجه به سرانه مصرف بسیار پایین شیر و لبنیات در کشورمان، به نظر نمی‌رسد که مشکلات اضافه دریافت کلسیم از طریق مصرف این گروه غذایی در بین مردم ما وجود داشته باشد و چون شیر مانند نان، قوت لایموت مردم محسوب نمی‌شود، قطعاً با برداشتن یارانه آن، نتایج فاجعه‌باری در کشورمان در اثر کمبود مصرف شیر و لبنیات رخ خواهد داد.

بنابراین امیدواریم مسوولین به این مهم توجه ویژه داشته تا گروه‌های آسیب پذیر نظیر کودکان، نوجوانان و خانم‌های باردار و شیرده کم‌ترین اثر منفی را به خاطر کم مصرف کردن شیر ببینند.

هر فرد باید روزانه چه قدر شیر بنوشد؟

میزان شیر مورد نیاز افراد مختلف با هم تفاوت دارد:

* کودکان زیر 7 سال باید روزانه 5/1 لیوان شیر استفاده کنند.

* نوجوانان در سن رشد و بازه سنی 7 تا 12 سال باید دو لیوان شیر بنوشند.

* پسرها در سن بلوغ به 3 لیوان شیر در روز و دختران در این سن به 5/2 لیوان شیر در روز احتیاج دارند.

* خانم‌های شیرده و باردار باید روزی 5/3 لیوان شیر در رژیم غذایی خود داشته باشند و افراد بزرگ‌سال روزانه 2 لیوان شیر نیاز دارند.

 

البته به جای شیر می‌توان از مقادیر مشابه دیگر لبنیات نیز بهره برد. این گروه شامل موادی مانند: شیر، ماست، پنیر، کشک و بستنی است.

 

هر واحد از این گروه برابر است با یک لیوان شیر یا یک لیوان ماست یا 30 گرم پنیر یا یک چهارم لیوان کشک پاستوریزه یا 5/1 لیوان بستنی.

برنامه غذایی روزه داران

اصل كلی برای پیروی از برنامه های غذایی صحیح، مصرف غذاهای متنوع است. رعایت این مسئله در طول ماه مبارك رمضان نیزحائزاهمیت است. مسئله قابل توجه این است كه بر خلاف تصورعموم، نیازی نیست كه دراین ماه حجم زیادی ازغذا در وعده های افطار و سحر مصرف كنید.

در طول ماه رمضان میزان سوخت و ساز بدن شما كاهش می یابد و ساز و كارهای تنظیم كننده شروع به فعالیت می كنند. مهم ترین ساز و كار فعال، سوخت چربی بدن است كه می تواند میزان كلسترول خون را كنترل كند وبه همین دلیل نیازی به مصرف غذاهای پركالری نیست.

برنامه غذایی را باید طوری تنظیم كنید كه دچاركاهش یا افزایش وزن نشوید. البته باید توجه كنید برای افرادی كه اضافه وزن دارند، این ماه بهترین فرصت برای پیروی از غذاهای سبك و كم كالری و در نتیجه كاهش وزن است.

برنامه غذایی  شما در ماه رمضان باید به گونه ای باشد كه تمام گروه های غذایی به صورت زیر مصرف شوند:

1- نان وغلات

این گروه شامل انوع نان، سیب زمینی و ماكارونی است كه منابع خوبی از انرژی ، مواد حاوی نشاسته، پروتئین، املاح و فیبر هستند.

توصیه می شود از نان های كامل مانند نان سنگك و جو، كه منابع خوب فیبر هستند، استفاده كنید.

2- شیرو لبنیات:

این گروه شامل شیر، ماست، پنیر، دوغ و كشك است، كه منابع خوبی از كلسیم و پروتئین برای حفظ فعالیت طبیعی بدن هستند، ولی بهتر است انواع كم چرب و كم نمك را انتخاب كنید.

3- گوشت و جانشین های آن:

این گروه شامل انواع گوشت های قرمز و سفید، تخم مرغ و حبوبات هستند كه منابع خوبی از پروتئین ، ویتامین های گروهB و آهن می باشند.

هنگام استفاده از گوشت قرمز، چربی های قابل رؤیت گوشت را پاك كرده و از حبوبات و گوشت سفید بیشتر از گوشت قرمز استفاده كنید.

4- سبزی ها :

از انواع سبزی به صورت پخته یا خام در برنامه رژیم روزانه استفاده كنید. این گروه منابع خوبی از ویتامین هایA,C و فیبر هستند.

5-  میوه ها:

این گروه شامل انواع میوه های تازه و خشك مانند برگه ها، كمپوت و آب میوه ها بوده و منابع خوبی از ویتامینC و فیبر هستند.

توصیه می شود از مركبات كه منبع خوب ویتامینC هستند، به طور روزانه استفاده كنید و در صورت تمایل از آبمیوه و كمپوت، حتماً از نوع خانگی و با میزان قند كم، مصرف كنید.

گروه متفرقه

این گروه شامل انواع دانه های گیاهی از قبیل پسته، بادام و فندق، و انواع روغن های مایع، جامد، كره ،خامه، سس سفید هستند. هم چنین منابع خوبی برای تأمین انرژی و ویتامین محلول در چربی ( A,D,E,K) به شمار می روند.

توصیه می كنیم مصرف روغن های جامد نباتی و حیوانی، كره ، خامه، سس سفید، انواع دسرها، شیرینی ها و شكلات را كاهش دهید و از روغن های مایع گیاهی مانند زیتون و دانه های گیاهی از قبیل پسته، بادام، فندق و بادام زمینی استفاده كنید.

چند توصیه مهم برای روزه داری

1-  غذاهای پر حجم برای سحری استفاده نكنید.

2- از مصرف غذاهای چرب برای سحری پرهیز كنید.

3- از مصرف چای زیاد در سحری خودداری كنید.

4- از كربوهیدرات های پیچیده مانند نان، برنج، سیب زمینی دروعده سحراستفاده كنید . مصرف این مواد باعث كاهش حس گرسنگی در طول روز می شود.

5- با منابع قندی و انرژی مانند خرما، آب میوه، انواع شربت و شله زرد افطار كنید.

6- اگر وعده افطار و شام جدا بودند ، شام را سبك و كم حجم میل كنید. هیچ گاه چند نوع غذا را با هم مصرف نكنید.

7- مصرف شام را با استفاده از میوه در حجم كم خاتمه دهید.

8- پس از مصرف شام، حتما وعده مختصری، شامل میوه، شیر یا انواع مغزهای گیاهی مانند پسته و بادام استفاده كنید.

9-  از زمان صرف افطار تا قبل ازخواب مایعات، زیاد بنوشید.

10- از مصرف انواع دسرها و شیرینی هایی با شكر زیاد در برنامه افطار و سحر خودداری كنید.

11- مصرف قندها و شیرینی های طبیعی مانند خرما و توت را كه منابع خوبی از املاح، ویتامین ها و انرژی هستند، به جای انواع شیرینی تهیه شده با شكر توصیه می كنیم.

12- مصرف غذا در وعده های سحر و افطار به صورتی باشد كه هیچ گاه احساس سیری كامل نكنید.

13-  با وجود این كه روزه داری می تواند، مشكلات سلامتی مانند فشار خون بالا، چربی خون بالا، چاقی و اختلالات گوارشی را بهبود بخشد، اما افرادی كه بیماری های مزمن مانند دیابت، بیماری های قلبی وعروقی، نارسایی های كلیه و نوسانات فشار خون دارند، حتماً با پزشك معالج خود مشورت كرده و در صورت صلاحدید پزشك می توانند روزه بگیرند.

نمونه رژیم 2200 كالری برای فرد بزرگسال با فعالیت سبك

سحر: نان سنگك یا تافتون 4 كف دست( یك كف دست = 10×10 سانتی متر)

پنیر پاستوریزه 30 گرم( به اندازه یك قوطی كبریت)

شیر یك دوم لیوان معمولی كم چرب

1 عدد میوه متوسط

ا فطار: 1 لیوان شیر كم چرب داغ + 3 عدد خرما

3 برش نان سنگك یا تافتون 10×10 سانتی متر+ 15 گرم پنیر كم نمك + 1 عدد گوجه فرنگی + 1 عدد میوه متوسط

شام:

یك و یك سوم لیوان برنج پخته + 90 گرم گوشت مرغ بدون پوست +   4 قاشق مرباخوری روغن مایع + 1 لیوان سالاد + 1 عدد میوه متوسط یا یك دوم لیوان آب میوه تازه.

برای تهیه سس سالاد می توانید 1 قاشق مرباخوری روغن زیتون را با كمی سركه یا آبلیمو مخلوط و استفاده كنید.

بعد از شام: 1 عدد میوه متوسط + 12 عدد پسته یا بادام یا فندق+ 2 عدد برگه .

روزه‌داری با چاشنی سلامت

---

با شروع ماه مبارک رمضان تغییراتی در شیوه‌ی تغذیه و زمان‌بندی غذایی افراد روزه‌دار ایجاد می‌شود. نباید فراموش کرد که غذای مناسب از اولین و مهم‌ترین نیازهای هر موجود زنده و از جمله تمام انسان‌ها است.

---

گرچه با توجه به موقعیت محیطی و فرهنگ هر جامعه، نوع و مقدار غذای دریافتی تفاوت‌هایی دارد، ولی عموماً همه‌ی انسان‌ها چندین بار طی شبانه‌روز غذا مصرف می‌کنند تا بتوانند سالم و قوی بوده و فعالیت‌های روزمره را به خوبی انجام دهند.

نامناسب بودن غذای مصرفی و کاهش دفعات غذا خوردن (اگر همراه با کاهش کلی دریافت غذایی همراه شود)، می‌تواند عوارض نامناسبی را به بدن تحمیل کند، بنابراین ممکن است برخی به اشتباه فکر کنند که روزه‌داری می‌تواند تأثیرات منفی بر سلامت فرد باقی بگذارد.

در حقیقت باید گفت اگرچه به هنگام تغذیه، خون فراوانی به دستگاه گوارش سرازیر می‌شود که به همین دلیل بی‌حالی و کاهش توان فعالیت فکری به محض غذا خوردن از بین می‌رود، اما روزه‌داری با استراحت دادن به دستگاه گوارش و فرستادن خون کافی به سراسر بدن به ویژه به دستگاه مغزی ـ عصبی و ایجاد فرصت کافی برای فعالیت مناسب و کافی فکری و همچنین عبادات سازنده به سلامت بدن کمک بسیار می‌کند.

در عین حال این تصور کاملاً اشتباه است که روزه نباید منجر به اندکی بی‌حالی و احساس گرسنگی شود، بلکه این حالات به طور طبیعی در روزه‌داری در افراد سالم نیز اتفاق می‌افتد که باید آن‌ها را تحمل نمود. البته در حالات غیرعادی یا فشارهای غیرطبیعی ایجادشده بر بدن، مشاوره با متخصصان کاملاً ضروری است. بد نیست شما هم بدانید، علاوه بر اثرات مفید جسمانی که روزه برای فرد روزه‌دار به ارمغان می‌آورد، امساک و خودداری از خوردن و نوشیدن بر نفس و روح افراد نیز تأثیر فوق‌العاده‌ای برجای می‌گذارد.

 

نوع و روش مصرف مواد غذایی در وعده‌های افطار و سحری

رعایت نکات تغذیه‌ای می‌تواند به سلامت شما در طول ایام روزه‌داری کمک زیادی کند. به عنوان مثال بهتر است غذا آبکی و به صورت ترید مصرف نشود و همچنین خوردن مایعات فراوان در طول غذا موجب کاهش دسترسی آنزیم‌های گوارشی به مواد غذایی شده، برخی بیماری‌ها و نارسایی‌های گوارشی را منجر می‌شوند.

همچنین مصرف ادویه‌ی فراوان علاوه بر ناراحتی‌های دستگاه گوارش، به تشنگی در طول روز هم دامن می‌زند.

و در این میان مصرف غذاهایی از قبیل کله‌پاچه و سیراب و شیردان هم با واردکردن مقدار زیادی چربی و اسیدهای نوکلئیک به بدن، منجر به مشکلات گوارشی و افت سلامتی و همچنین تشنگی شدید در طول روز می‌شوند.

روزه‌داری با استراحت دادن به دستگاه گوارش و فرستادن خون کافی به سراسر بدن به ویژه به دستگاه مغزی ـ عصبی و ایجاد فرصت کافی برای فعالیت مناسب

و کافی فکری و همچنین عبادات سازنده به سلامت بدن کمک بسیار می‌کند

به طور کلی خوردن غذاهای سرخ‌کرده نظیر کوکو سبزی، کوکو سیب‌زمینی، کتلت و گوشت‌های سرخ شده مثل کباب، جوجه‌کباب و ماهی نیز می‌توانند عوارض مشابهی را ایجاد کنند.

مصرف سُس مایونز، خامه، سوسیس و کالباس نیز در سحری مناسب نیست، زیرا موجب بروز ناراحتی‌های گوارشی از قبیل ترش کردن می‌شوند.

نوشیدن نوشابه‌های گازدار در سحر نیز به سوءتغذیه، اضافه وزن و افزایش بیماری‌های گوارشی منجر می‌شود.

کم خوری زیاد (که می‌تواند به سوءتغذیه، سرگیجه، سردرد، اختلالات عصبی، لاغری مفرط، افت قند خون و... می‌شود) و پرخوری و همچنین ریزه‌خواری‌ها همگی به سلامت فرد لطمه می‌زنند.

در ضمن مصرف بسیار کم و همچنین مصرف زیاده از حد سبزی‌ها و به ویژه بادمجان تشنگی در طول روز را افزایش می‌دهند.

عدم نوشیدن مایعات کافی، نوشیدن چای، قهوه، کاکائوی فراوان و غلیظ، عدم مصرف یا مصرف ناکافی میوه‌ها و سبزیجات همگی ممکن است منجر به یبوست شوند که با مصرف میوه و سبزی در حد مناسب، این مشکل از بین خواهد رفت. مصرف روغن زیتون به همراه سالاد نیز در پیشگیری از یبوست مؤثر است.

مصرف زیاد انواع گوشت در سحر توصیه نمی‌شود. در ضمن علاوه بر گوشت، مصرف مقدار فراوان دیگر مواد پروتئینی (از قبیل حبوبات) نیز احتمال تشنگی در طول روز را افزایش می‌دهد.

مصرف ادویه‌ی فراوان علاوه بر ناراحتی‌های دستگاه گوارش، به تشنگی در طول روز هم دامن می‌زند

برخی معتقدند که اگر سحری نخورند مشکلی نداشته و به راحتی روزهای ماه مبارک را سپری می‌نمایند. لازم به یادآوری است که حتی اگر از نظر گوارشی نخوردن سحری برای برخی افراد مشکل ظاهری ایجاد نکند، ولی از نظر علم تغذیه تنها سیری شکمی مهم نبوده، بلکه سیری سلولی بسیار اهمیت دارد. فردی که سحری نمی‌خورد به بدن خود فشار بسیاری وارد می‌سازد که در نهایت علاوه بر سوء تغذیه، احتمال واکنش بدن برای مقابله با گرسنگی بسیار طولانی را به همراه دارد که این خود منجر به کاهش انرژی مورد نیاز گردیده و این‌گونه افراد ممکن است دچار حالت چاقی ظاهری (که گاه در اثر تورم بدن اتفاق می‌افتد) نیز بشوند.

ضمناً با نخوردن سحری، مواد زائد حاصل از سوختن چربی در بدن جمع شده و باعث بروز حالت خستگی زیاد در انتهای روز می‌شود.

حذف وعده سحری در عین حال سبب پایین افتادن قند خون (هیپوگلیسمی) در طول روز نیز شده که خود منجر به کاهش یادگیری، بی‌حوصلگی و خستگی می‌شود. بنابراین صرف سحری مناسب و متعادل برای همه روزه‌داران به خصوص نوجوانان در حال رشد ضروری بوده و سحری باید شامل یک وعده غذای کامل باشد، زیرا در طول روز بدن علاوه بر انرژی، به پروتئین و مواد معدنی و ویتامین‌ها نیازمند است.

اگر قرار است که در وعده سحر از غذای پختنی استفاده شود باید به مقدار کم از آن غذا مصرف شود و بهتر است از نان، پنیر، سبزیجات و میوه‌جات هم استفاده کرد.

عدم نوشیدن مایعات کافی، نوشیدن چای، قهوه و کاکائوی فراوان و غلیظ،

عدم مصرف یا مصرف ناکافی میوه‌ها و سبزیجات همگی ممکن است منجر

به یبوست شوند

بهتر است سحری متشکل از غذاهای حاوی قندهای پیچیده (مثل نان، سیب‌زمینی آب‌پز، ماکارونی یا مقداری برنج کم روغن) و سرخ نشده بوده و ضمناً علاوه بر قندهای پیچیده باید حاوی لبنیات کافی، مقداری سبزیجات (تازه و پخته) و میوه‌جات و همچنین مقدار کمی گوشت و حبوبات باشد.

به عنوان نمونه یک وعده سحری مناسب می‌تواند 8 تا 10 قاشق برنج دم پخت کم روغن و یک پیاله خورش قورمه سبزی که گوشت آن چربی زیادی نداشته باشد و ضمناً گوشت و سبزی آن سرخ نشده باشد (تفت اندک اشکال ندارد) و همچنین بسیار ترش هم نباشد، مصرف کرد.

بسیار مناسب است که همراه این غذا مقدار کمی سبزی خوردن و در پایان غذا نیز یک پیاله کوچک ماست مصرف شود. در انتهای غذا یک تا 2 خرما و پس از مدتی، صرف یک برش خربزه، یک عدد میوه و نوشیدن آب کافی نیز مناسب خواهد بود.