درمانگاه قائم( عج )عجبشیر

يك بيماري ژنتيكي است آه با حملات راجعه تب همراه با درد شكمي و/يا (FMF) تب مديتران هاي خانوادگي

درد قفسه سينه و/يا درد و التهاب مفصل مشخص م يگردد.به طور آلي بيماري در مردمان ناحيه مديترانه و

خاورميانه ديده مي شود آه شامل نژادهاي يهودي، ترك، عرب و ارمني م يگردد.

شيوع بيماري در بالاترين احتمال خود يك سوم در هر 1000 نفر است. اين بيماري در ساير نواحي جهان نادر

است. با اين حال، پس از آن آه ژن بيماري آشف شد، مشخص شد آه بيماري در جوامعي آه شيوع آن ناچيز

تصور مي شد (مانند ايتاليا، يونان و آمريكا) بيش از مقادير تخمين زده شده است.

در 90 % بيماران قبل از سن 20 سالگي بروز م يآند. بيماري در بيش از 50 % اين بيماران، FMF حملات

.( در دهه نخست زندگي بروز مي آند. پسران به ميزان اندآي بيش از دختران مبتلا مي شوند ( 13 به 10

ناميده مي MEFV يك بيماري ژنتيكي است. ژن مسؤول در آسي آه به تب مديترانه اي مبتلاست، ژن FMF

شود. اين ژن پروتئيني را آد مي آند آه در تنظيم آاهش التهاب نقش ايفا مي آند. اگر اين ژن دچار جهش شود

ديده مي شود)، تنظيم آاهنده التهاب به طور صحيح صورت نم يپذيرد و بيمار دچار FMF (همانطور آه در

حملات تب مي گردد.

دست اقدام است.

اين بيماري به طور اتوزومال مغلوب به ارث مي رسد (ربطي به آروموزومهاي جنسي ندارد). با توجه به

نياز به وجود 2 آپي از ژن جهش يافته است آه يكي از پدر و FMF الگوي وراثتي بيماري، براي ابتلا به

ديگري از مادر به ارث مي رسد. بنابراين بيشتر والدين ناقل بيماري هستند تا اين آه به بيماري مبتلا باشند

(ناقل بيماري يك آپي از ژن معيوب را دارد، ولي به بيماري مبتلا نيست). بيماري در افراد مختلف خانواده

نظير خواهران و برادران، عمو و دايي، عمه و خاله و حتي در افراد خانواده با نسبت دور نيز ديده م يشود.

مبتلا باشد و ديگري ناقل بيماري باشد، به احتمال 50 % يكي از FMF در موارد اندآي، اگر يكي از والدين به

دو فرزند اين خانواده به بيماري مبتلا م يگردد.

را به ارث برده است، به بيماري مبتلا شده است. نكته مهم FMF آودك بيمار به دليل آن آه ژنهاي مسبب

اينست آه ازدواج هاي قومي – قبيله اي موجب افزايش برخورد دو ناقل به عنوان پدر و مادر بيمار مي گردد.

در درخت ژنتيك تقريباً يك چهارم بيماران، پدر و مادر از يك درخت خانوادگي هستند (شاخه تحتاني يك

شاخه). نكته مهم اينست آه ازدواج خانوادگي نبايد در جوامع پرخطر صورت بگيرد.

خير. اين بيماري مسري نيست.

علايم اصلي بيماري شامل تب راجعه به همراه درد شكمي، درد قفسه سينه يا درد مفصلي است. دردهاي

شكمي شايعترين علامت است آه در حدود 90 % بيماران ديده مي شود. درد قفسه سينه در 20 تا 40 درصد

بيماران و درد مفصلي در 50 تا 60 درصد آنها ديده مي شود.

آودك معمولاً از يك نوع خاص درد آه به صورت درد شكمي و تب راجعه است، شكايت دارد. با اين حال،

(مانند درد شكمي و درد قفسه سينه يا درد قفسه سينه و التهاب و درد مفصلي) است.

اين حملات خودمحدودشونده هستند آه بين 1 تا 4 روز طول مي آشد. بيماران در انتهاي حملات به طور آامل

بهبود م ييابند و در بين حملات آاملاً طبيعي هستند. برخي حملات بقدري دردناك هستند آه بيمار يا

خانواده اش را مجبور به مراجعه به پزشك مي آنند. خصوصاً درد شكمي در مواردي درد آپانديسيت را تقليد

مي آند و بيمار را به زير تيغ جراحي غيرضروري م يآشد.

با اين وجود، بعضي بيماران دردهاي خفيفي را تجربه مي آنند آه با ديسترس شكمي اشتباه گرفته مي شود. اين

يكي از دلايلي است آه تشخيص بيماري را سخت م يآند. آودآان معمولاً در هنگام درد شكمي دچار يبوست

مي گردند آه همزمان با بهبود درد، مدفوع نيز ش لتر مي شود.

آودك مبتلا ممكن است به تب با درجه بالا مبتلا گردد و يا فقط افزايش اندآي در دماي بدن داشته باشد. به

طور آلي، درد قفسه سينه ي كطرفه است. اين درد گاهي آنچنان شديد است آه تنفس عميق را مشكل م يسازد.

درد در طول چند روز آاملاً بهبود مي يابد. معمولاً يك مفصل نيز به طور همزمان درگير مي شود

(مونوآرتريت) آه بيشتر مچ پا يا زانو است. مفصل به قدري متورم و دردناك است آه راه رفتن آودك را

دچار اشكال م يآند. در حدود ي كسوم اين بيماران به ضايعات پوستي قرمز رنگي بر روي مفصل مبتلا دچار

مي شوند. حمله مفصلي بيش از ساير علايم بيماري به طول م يانجامد آه ممكن است 4 روز تا 2 هفته باشد.

تشخيصهايي نظير تب روماتيسمي حاد و آرتريت روماتوئيد جوانان م يگردد.

در حدود 5 تا 10 درصد موارد درگيري مفصلي به شكل مزمن درم يآيد و باعث تغييرات غيرقابل برگشتي

مي شود.

است آه معمولاً بر روي اندامهاي تحتاني و مفاصل FMF اريتم شبه بادسرخ نوع خاصي از ضايعات پوستي

آنها ديده مي شود. بعضي آودآان از درد آزار دهنده ساق پا شكايت دارند. برخي انواع نادر حملات بيماري

عبارتند از: پريكارديت راجعه (التهاب لايه خارجي قلبي)، ميوزيت (التهاب عضلاني)، مننژيت (التهاب

پرده هاي مغزي) و ارآيت (التهاب بيضه ها).

برخي از بيماريهايي آه با واسكوليت (التهاب عروق) همراهند (مانند پورپوراي هنوخ شوئن – لاين و

به طور شايعتري ديده مي شوند. FMF پلي آرتريت ندوزا) در آودآان مبتلا به

مهمترين عارضه بيماري در موارد درمان نشده، آميلوئيدوز است. آميلوئيد پروتئين خاصي است آه با رسوب

در اندامهايي مانند آلي هها، روده ها، پوست و قلب موجب از دست رفتن تدريجي عملكرد آنها (خصوصاً آليه ها)

نيست و در ساير بيماريهاي التهابي مزمني آه درمان قطعي ندارند (نظير FMF مي شوند. اين حالت مختص

آرتريت روماتوئيد، آرتريت مزمن جوانان يا سل) نيز ديده مي شود. يافتن آميلوئيد در روده ها يا آليه ها مي

تواند به عنوان يك معيار تشخيصي در نظر گرفته شود.

آودآاني آه تحت درمان آلش يسين قرار مي گيرند، از ابتلا به اين عارضه تهديدآننده حيات ايمن هستند.

بيماري در همه آودآان مشابه نيست. نوع، مدت و شدت حملات مي تواند –حتي در يك آودك نيز – متفاوت

باشد.

آودآان مشابه بزرگسالان است. با اين حال برخي تظاهرات بيماري مانند آرتريت FMF به طور آلي بيماري

و ميوزيت در آودآان شايعتر است و شيوع آنها با افزايش سن آاهش مي يابد. ارآيت در پسران آم سن و سال

بيش از مردان بالغ ديده مي شود. سن آغاز بيماري نيز مهم است. خطر ابتلا به آميلوئيدوز در بيماران

درمان نشده اي آه در سنين پايين تر مبتلا شده اند، بيشتر است.

وجود ندارد. تشخيص مراحل زير را طي مي آند: FMF هيچ ابزار خاصي براي تشخيص

وجود دارد آه حداقل 3 حمله رخ داده باشد. پيش زمينه نژادي و وجود FMF 1) شك باليني: تنها زماني احتمال

علايم بيماري يا نارسايي آليوي نيز بايد در نظر گرفته شود.

از والدين بيمار بايد درباره جزئيات حملات پيشين سؤال نمود.

در او وجود دارد را بايد به طور دقيق پيگيري نمود. در طي پيگيري، FMF 2) پيگيري: آودآي آه احتمال

التهاب مشخص شود.

FMF طبيعي باز مي گردد. معيارهايي براي طبقه بندي بيماري وجود دارند آه در چنين مواردي به تشخيص

آمك مي آنند.

رخ داده طي حملات را يادداشت آنند. آنها همچنين مي توانند به آزمايشگاههاي محلي مراجعه آنند.

را مطرح مي آند، FMF 3) پاسخ به درمان با آلشي سين: آودآاني آه يافته هاي باليني و آزمايشگاهي آنان قوياً

به طور آزمايشي براي مدت تقريبي 6 ماه تحت درمان با آلش يسين قرار مي گيرند تا پاسخ آنها به درمان

مبتلا باشد، هيچ حمله اي را تجربه نم يآند يا اينكه تعداد، شدت و مدت FMF بررسي شود. اگر بيمار به

حملات به طور چشمگيري آاهش مي يابد.

براي بيمار پذيرفته م يشود و براي تمام عمر FMF تنها هنگامي آه مراحل فوق صورت گرفت، تشخيص

تحت درمان با آلشي سين قرار مي گيرد.

اندامهاي مختلف بدن را درگير مي سازد، همكاري متخصصان مختلف در درمان بيماري FMF از آنجا آه

ضروري است آه عبارتند از: متخصص آودآان، متخصص روماتولوژي آودآان يا بزرگسالان، متخصص

آليه (نفرولوژي) و متخصص گوارش.

FMF 4) تجزيه و تحليل ژنتيكي: در دو دهه اخير آناليز ژنتيكي براي تشخيص جهش ژني مسبب بيماري

انجام گرفته است. تشخيص باليني بيماري در صورت وجود 2 جهش ژنتيكي تأييد خواهد شد آه هرآدام از اين

جهشها از يك والد به ارث م يرسد. با اين حال اين جهشها در 70 تا 80 درصد بيماران ديده م يشود و بيمار

ممكن است فاقد جهش باشد. FMF مبتلا به

يك تشخيص باليني است. آناليز ژنتيكي در همه مراآز دنيا موجود FMF با توجه به اين مطالب تشخيص

نيست.

حتي در FMF تب و درد شكمي شايعترين شكايات آودآان مبتلا هستند. اما با اين وجود تشخيص بيماري

جوامع پرخطر نيز آار دشواري است و ممكن است 2 سال تا تشخيص آن طول بكشد. اين تأخيز تشخيصي از

اهميت بسزايي برخوردار است زيرا خطر آميلوئيدوز در افراد درما ننشده افزايش م ييابد.

بيماري بهجت، بيماري ماآل – ولز، ،PFAPA ،TRAPS ،HIDS : دارند. اسامي برخي از آنها عبارتند از

اما اين بيماريها نيز علايم و خواص آزمايشگاهي خاص خود را دارند. .CINCA

الف) آزمايشهاي خون:

از اهميت خاصي برخوردار است. FMF تستهاي آزمايشگاهي همانطور آه قبلاً هم گفته شد در تشخيص

شمارش آامل سلولي، فيبرينوژن در هنگام ،CRP ، (ESR) آزمايشهايي نظير سرعت رسوب گلبولهاي قرمز

حملات بيماري انجام م يپذيرد تا از چگونگي گستردگي التهاب مطلع شويم.

طبيعي يا نزديك طبيعي رسيده اند يا نه. در حدود يك سوم بيماران به سطوح طبيعي دست مي يابند؛ ولي دو

سوم بقيه به سطوحي پايي نتر اما در حد فوقاني طبيعي مي رسند.

آزمايشهاي خون براي تشخيص ژنتيكي نيز آاربرد دارند. آودآاني آه تحت درمان با آلشي سين هستند، بايد

برخي آزمايشهاي خون و ادرار را 2 بار در سال انجام دهند.

ب) آزمايش ادرار: نمونه ادرار براي بررسي گلبول قرمز و پروتئين در ادرار بكار م يرود. ممكن است

تغييراتي به طور موقت در هنگام حملات مشاهده شود. اين هشداري براي پزشك جهت انجام آزمايشهاي بيشتر

رد آننده آميلوئيدوز است. آزمايشهاي تكميلي عبارتند از: تعيين پروتئين دفع شده در ادرار و بيوپسي رآتوم

(بخش انتهايي روده بزرگ) و بيوپسي آليه.

ج) بيوپسي رآتوم يا آليه: به برداشتن بخش آوچكي از بافت رآتوم، بيوپسي رآتوم گفته مي شود آه به راحتي

قابل حصول است. در صورت تشخيصي نبودن بيوپسي رآتوم، از آليه بيوپسي گرفته م يشود. تهيه بيوپسي

آليوي از آودآان نيازمند بستري بيمار به مدت يك شب در بيمارستان است. نمونه تهيه شده رنگ آميزي

مي شود و در زير ميكروسكوپ از نظر آميلوئيدوز بررسي م يشود.

بله. بيماري با مصرف آلشي سين براي تمام عمر درمان مي شود. در واقع اين دارو براي درمان به آار

نمي رود؛ اما از تكرار حملات و ايجاد آميلوئيدوز در آودك پيشگيري م يآند. اگر بيمار از مصرف دارو

خودداري آند، حملات و خطر ايجاد آميلوئيدوز مجدداً برمي گردند.

درمان بيماري ساده، ارزان و فاقد عوارض جانبي جدي است. امروزه تنها داروي به آار رفته در درمان

آلشي سين است. بعداز تشخيص بيماري، بيمار بايد براي تمام عمر دارو مصرف آند. در صورت مصرف

صحيح دارو بيماري در 60 % بيماران فروآش مي آند. در حدود 30 % بيماران پاسخ نسبي مي دهند و 5 تا 10

درصد بيماران پاسخي نمي دهند.

اين درمان علاوه بر آنترل حملات از خطر آميلوئيدوز نيز م يآاهد. توضيح اهميت گرفتن درمان روزانه و

ادامه دادن آن براي بيمار و والدينش بسيار ضروري است. تحمل بيمار نيز اهميت دارد. اگر بيمار تحمل آند،

يك زندگي عادي با طول عمر طبيعي خواهد داشت. ميزان دارو نبايد بدون مشاوره با پزشك و به صورت

خودسرانه توسط والدين تغيير آند.

افزايش دوز آلشي سين در هنگام حملات تأثيري نخواهد داشت. نكته مهم جلوگيري از وقوع مجدد حمله است.

تداخل دارويي مهمي در مصرف آلشي سين وجود ندارد.

و تاليدوميد انجام گرفته است. اما اطلاعات ،TNF مطالعات مختصري بر روي تجويز اينترفرون – گاما، آنتي

آافي از ايمني و اثربخشي اين درمانها در دسترس نيست.

پذيرش مصرف دارو براي تمام طول عمر از سوي والدين بسيار مشكل است. والدين از عوارض جانبي آلشي

سين نگران هستند. اين دارو يك داروي ايمن با عوارض جانبي اندك است آه عوارض جانبي آن با آاهش دوز

از بين مي رود. شايعترين عارضه آن اسهال است.

برخي آودآان به علت اسهال آبكي قادر به تحمل دوزهاي درماني نيستند. در بعضي آودآان بايد از دوز دارو

آاست تا تحمل حاصل شود و سپس اندك اندك دوز را تا مقادير مورد نظر افزايش داد.

ساير عوارض عبارتند از: تهوع، استفراغ و د لپيچه. تعداد سلولهاي خون محيطي (گلبولهاي سفيد و قرمز و

پلاآتها) ممكن است آاهش بيابد ولي با آاهش دوز به سطوح طبيعي باز مي گردد.

آاهش تعداد اسپرم ها در دوزهاي درماني ندرتاً رخ مي دهد. بيماران مؤنث نبايد در هنگام حاملگي و شيردهي

داروي خود را قطع آنند.

درمان بيماري بايد تا آخر عمر ادامه يابد.

هيچگونه درمان مكملي وجود ندارد.

از آودآان تحت درمان بايد دو بار در سال آزمايش خون و ادرار به عمل آورد.

اين بيماري تا آخر عمر وجود دارد.

يك زندگي طبيعي خواهد داشت. با اين FMF اگر بيمار براي تمام عمر تحت درمان قرار گيرد، آودك مبتلا به

و پيش آگهي ضعيف مي شود. آودك مبتلا به آميلوئيدوز به پيوند آليه نياز دارد.

آاهش رشد يك مسأله اساسي نيست. با اين حال، گاهي رشد آودآان در هنگام بلوغ فقط با تجويز آلشي سين

بازمي گردد.

خير، زيرا يك بيماري ژنتيكي است. با اين وجود، مصرف آلش يسين براي همه عمر يك زندگي طبيعي بدون

احتمال آميلوئيدوزرا ميسر م يسازد.

آودك و والدينش پيش از تشخيص بيماري دچار مشكلات عديده اي م يشوند. آنها مجبورند آه آودك را به

جهت درد شكمي شديد، درد قفسه سينه يا درد مفصلي بارها به بيمارستان ببرند. برخي آودآان تحت اقدامات

غيرضروري جراحي قرار مي گيرند. اما پس از تشخيص بيماري، آودك و والدينش يك زندگي طبيعي را باز

مي يابند. حتي برخي بيماري آودك را فراموش م يآنند و اين موضوع به خاطر عدم مصرف دارو بسيار

خطرناك است.

قابل حل است.

عود حملات ممكن است با مدرسه رفتن بيمار تداخل آند. با اين حال، درمان با آلشي سين اين مسأله را رفع

مي آند.

شود.

آه تحت درمان با آلش يسين است، مي تواند هر ورزش دلخواهي را انجام دهد. تنها FMF بيمار مبتلا به

عارضه اي آه مي تواند فعاليت بيمار را مختل آند، التهاب مفصلي است.

هيچ رژيم غذايي خاصي مورد نياز نيست.

خير، تأثيري ندارد.

بله، آودك مي توانند واآسيناسيون دريافت آند.

قبل از درمان با آلشي سين مي تواند به مشكلات باروري دچار باشد. اما پس از درمان اين FMF بيمار مبتلا به

مشكل از بين مي رود. دارو بايد حتي در طول حاملگي نيز ادامه يابد